اصولگرایان علیه اصولگرایان با محوریت حجاب

«بشارت نو» گزارش می دهد؛محمد رضا باهنر عامل دو دستگی یا تجدید نظر در مبانی؟

پیمان جهانیان/  پس از آنکه محمد رضا باهنر اظهارات صریحی درباره حجاب انجام داد واکنش  طیف رادیکال جریان اصولگرایی به این اظهارات شدید بود به شکلی که برخی از تندروها این اظهارات را خارج از فضای فکری اصولگرایی تفسیر کرده اند. با این وجود اظهارات باهنر بیش از آنکه برای ایجاد دو دستگی باشد می تواند برای تجدید نظر در برخی مبانی جریان اصولگرایی مفید باشد.

محمدرضا باهنر گفته بود «من صراحتا عرض کردم که عده ای دنبال این بودند که حجاب باید اجباری باشد. من روز اول اعتقادی به حجاب اجباری نداشته و ندارم.» وی همچنین اظهار کرده بود: «۱۰ درصد جمعیت در ایران، حزب‌اللهی است اما ۹۰ درصد مردم می‌خواهند زندگی کنند و آینده داشته باشند.»

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که تابستان سال جاری، اولین تابستان بدون گشت ارشاد در دو دهه اخیر را شاهد بودیم؛ مقطع زمانی که پس از یک جنگ ۱۲روزه، نگاه سخت‌گیرانه حجاب که حاصل فشار جریان‌های تندرو در مجلس بود، نه به صورت کامل اجرائی شد و نه مورد حمایت عمومی قرار گرفت. حتی بخشی از همان اقلیت معترض نیز خواهان این قانون سخت‌گیرانه نبودند. این واقعیت، نشان‌دهنده همراهی‌نکردن جامعه با رویکرد تندروهاست؛ رویکردی که حالا تلاش دارد با برجسته‌سازی مسائل حجاب، فضای جامعه را متشنج کند. باهنر همچنین در نشست خبری اخیر خود بار دیگر تکرار کرد «عده‌ای دنبال حجاب اجباری بودند اما قانون مصوب فعلی، لازم‌الرعایه نیست» و اشاره داشت که این توقف اجرای قانون با رایزنی شورای امنیت ملی انجام شده است. این نکته، بازتاب‌دهنده واقعیتی است که قانون حجاب، با دستور صریح نهاد بالادستی مجلس یعنی شورای‌ عالی امنیت ملی ابلاغ نشده و احتمالا در آینده هم ابلاغ نخواهد شد.

واکنش تندروها به اظهارات باهنر

امیرحسین بانکی‌پور، از جمله حامیان سرسخت قانون عفاف و حجاب، در نطق میان‌دستور خود در مجلس گفت: «در جنگ ترکیبی که هستیم و دشمنان از طریق ترویج ابتذال و برهنگی به دنبال ایجاد تفرقه در جامعه ما هستند؛ بعضی از خودی‌ها هم متأسفانه با گفتارهای نسنجیده آب به آسیاب دشمن می‌ریزند.»محمدتقی نقدعلی، نماینده خمینی‌شهر، هم در اظهار نظری تند خطاب به باهنر بیان کرد: «خدا امروز باید همه قوا دست به دست هم بدهند، کنار هم بنشینیم و برای معیشت مردم تدبیر کنیم. مردم متدین حق دارند از دست ما عصبانی باشند. برهنگی را می‌بینند، سرو علنی مشروبات الکلی را می‌بینند، بدن‌نمایی را می‌بینند، و در کنار آن کسی که مدت‌ها در جایگاه نیابت رئیس این مجلس تکیه زده است و با خون همین حزب‌اللهی‌ها رای آورده است، می‌گوید «حجاب دیگر مستند قانونی ندارد». برادر عزیز، از خون برادر شهیدتان خجالت بکشید! آیا اصل سوم قانون اساسی نسخ شده است؟ آیا ماده ۶۳۸ قانون مجازات نسخ شده است؟ آیا مصوبه ۸۲۰ شورای انقلاب فرهنگی نسخ شده است؟ واقعاً خجالت‌آور است. اگر اقدام نکنیم، عزیزان، قطعاً به غضب خدا گرفتار می‌شویم.»

حسین شریعتمداری هم در روزنامه کیهان نوشت:

«آقای محمدرضا باهنر توضیح نداده‌اند که منظورشان از به کارگیری واژه «حجاب اجباری» چیست؟ آیا حجاب را یک واجب شرعی و ضرورت قانونی می‌دانند یا نه؟ اگر حفظ حجاب یک ضرورت قانونی است که هست- چرا نباید رعایت شود؟ و اگر یک واجب شرعی و دستور اکید اسلامی است (که هست) با کدام منطق قانونی و باور اسلامی، رعایت آن را لازم نمی‌دانند؟ استفاده ایشان از واژه «حجاب اجباری» که از سوی دشمنان اسلام و انقلاب و با هدف غیر‌ضروری و ضد‌آزادی بودن حجاب، ساخته و پرداخته شده است نیز جای درنگ و تامل دارد. آقای باهنر در ادامه همان مصاحبه با اشاره به توقف اجرای قانون عفاف و حجاب می‌گوید: «قانون حجاب اجباری لازم‌الرعایت نیست. با رایزنی شورای امنیت ملی این مصوبه مجلس متوقف شده است» که باید گفت اولاً؛ نام آن مصوبه «قانون حجاب اجباری» نیست. قانون «حجاب و عفاف» است و ثانیاً؛ شورای عالی امنیت ملی، مصوبه‌ای در این خصوص نداشته است و توقف آن با تصمیم سران قوا صورت گرفته است.»

 اصولگرایان علیه اصولگرایان

در چنین شرایطی به نظر می رسد وقتی حتی باهنر هم هدف حمله تندرو‌ها قرار می‌گیرد، معنایش این است که مرز تحمل در جریان اصولگرا به کمترین حد خود رسیده است. جنجال اخیر بر سر سخنان او درباره حجاب و یادداشت تند شریعتمداری در کیهان، نشانه از بالا گرفتن اختلافات در درون جریان اصولگرایی دارد. نکته قابل توجه در ماجرای اخیر این است که باهنر، از چهره‌های سنتی و قدیمی اصولگرایان محسوب می‌شود که در مقاطع مختلف، نقش واسطه میان طیف‌های سیاسی داشته است. اما اکنون به‌نظر می‌رسد حتی او هم از تیغ انتقاد جریان تندرو در امان نیست. در مجلس نیز برخی نمایندگان، سخنان باهنر را «تضعیف ارزش‌های اسلامی» خواندند و خواستار «برخورد» شدند.

رفتار هماهنگ رسانه‌های تندرو و نمایندگان نزدیک به آنان در مجلس نشان می‌دهد شکاف در اردوگاه اصولگرایان بر سر موضوع حجاب، جدی‌تر از همیشه است. در حالی که طیف سنتی اصولگرا بر «مدیریت اجتماعی و اقناع فرهنگی» تأکید دارد، جریان تندرو همچنان خواهان اجرای سختگیرانه و حتی پلیسی قانون است.

در چنین فضایی، حمله مستقیم کیهان به یکی از چهره‌های باسابقه این جریان، معنایی فراتر از اختلاف نظری دارد؛ نشانه‌ای است از تعمیق دوگانگی درون جناح حاکم درباره چگونگی مواجهه با مسئله‌ای که به یکی از مهم‌ترین چالش‌های اجتماعی کشور تبدیل شده است.