ترامپ، جنگ و فشار اقتصادی به مردم جهان

اقتصاد جهانی به دلیل جنگ در خاورمیانه در معرض خطرجدی است؛
میترا موحد/ در حالی که شانزدهیم روز جنگ را تجربه می کنیم اما تناقض گویی های ترامپ و دیگر مقامات آمریکا درباره توقف یا ادامه جنگ ادامه دارد.به نظر می رسد یک کشمکش پیچیده درون کاخ سفید، اظهارات عمومی متغیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، را درباره روند جنگ با ایران هدایت می‌کند. این در حالی است که دستیارانش درباره زمان و چگونگی اعلام پیروزی بحث می‌کنند، حتی با اینکه درگیری در سراسر خاورمیانه در حال گسترش است.
برخی از مقامات و مشاوران به ترامپ هشدار می‌دهند که افزایش قیمت بنزین ممکن است هزینه سیاسی برای حملات آمریکا و اسرائیل به ایران به همراه داشته باشد، در حالی که برخی دیگر بر او فشار می‌آورند تا تهاجم علیه جمهوری اسلامی را حفظ کند.
مشاوران اقتصادی و مقامات، از جمله از وزارت خزانه‌داری و شورای اقتصادی ملی، به ترامپ هشدار داده‌اند که شوک نفتی و افزایش قیمت بنزین می‌تواند به سرعت حمایت داخلی که از پیش برای جنگ ضعیف است را از بین ببرد.
مشاوران سیاسی، از جمله سوزی وایلز، رئیس دفتر کاخ سفید، و جیمز بلر، معاون او، استدلال‌های مشابهی را مطرح می‌کنند که بر تبعات سیاسی ناشی از افزایش قیمت بنزین تمرکز دارد و از ترامپ می‌خواهند که اهداف جنگی برای پیروزی را به طور محدود تعریف کرده و این گونه القا کند که عملیات محدود و تقریباً به پایان رسیده است.

صدای جنگ طلبانه‌تری که از ترامپ می‌خواهند فشار نظامی بر ایران را حفظ کند، شامل قانونگذاران جمهوریخواه مانند سناتورهای آمریکایی لیندسی گراهام و تام کاتن و مفسران رسانه‌ای مانند مارک لوین است.آن‌ها استدلال می‌کنند که آمریکا باید از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای جلوگیری کرده و به حملات به نیروها و کشتی‌های آمریکایی پاسخ قاطعانه دهد.
نیروی سوم از پایگاه پوپولیستی ترامپ و افرادی مانند استیو بنن، استراتژیست، و تاکر کارلسون، شخصیت تلویزیونی راستگرا، می‌آید که هم علناً و هم خصوصاً به او و دستیاران ارشدش فشار آورده‌اند تا از کشیده شدن به یک درگیری طولانی دیگر در خاورمیانه اجتناب کنند.
این مشاور ترامپ گفت: «او به جنگ طلبان این اجازه را می‌دهد که باور کنند کارزار ادامه دارد، به بازارها می‌خواهد باور کنند که جنگ ممکن است به زودی پایان یابد و به پایگاه رأی خود می‌خواهد باور کند که تشدید تنش محدود خواهد بود.
برخی از دستیاران کاخ سفید در حال بحث درباره پایان بازی هستند که در آن ترامپ اعلام کند اهداف نظامی محقق شده است و به دنبال آن، به سمت تحریم‌ها، بازدارندگی و مذاکره حرکت شود. با این حال، به گفته آن‌ها، همه دستیاران با این رویکرد موافق نیستند.

بحران انرژی و فشار اقتصادی به مردم جهان
با گسترش جنگ میان ایران و ائتلاف آمریکا-اسرائیل، بازار جهانی طلای سیاه با یکی از جدی‌ترین شوک‌های عرضه در دهه‌های اخیر روبه‌رو شده است و بسیاری از پیش‌بینی‌های قبلی درباره مازاد عرضه نفت و قیمت‌های آتی در سال۲۰۲۶ دگرگون شده‌اند. پیش از آغاز درگیری‌ها، موسسات مالی انتظار ثبات نسبی بازار را داشتند؛ اما با آغاز حملات در ۲۸فوریه و افت تولید و اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، برآوردها تغییر کرد و آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داد عرضه جهانی به‌دلیل توقف فعالیت نفتی کشور‌های حوزه خلیج‌فارس، در مارس حدود ۸‌میلیون بشکه در روز کاهش خواهد یافت. همزمان بهای شاخص برنت تا ۱۱۹دلار صعود کرد سپس در محدوده ۱۰۰ دلار تثبیت شد. کشورهای عضو آژانس بین‌المللی انرژی برای مهار قیمت‌ها به آزادسازی بی‌سابقه ۴۰۰‌میلیون بشکه از ذخایر راهبردی روی آورده‌اند. در همین حال موسسه گلدمن‌ساکس نیز پیش‌بینی قیمت نفت را برای ادامه سال۲۰۲۶ از ۶۶دلار به ۷۱دلار در بشکه افزایش داده است.
همزمان با تشدید جنگ، بسیاری از تولیدکنندگان بزرگ خلیج فارس نیز ناچار به کاهش تولید شده‌اند. بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، کشورهای عراق، قطر، کویت، امارات و عربستان در مجموع تولید نفت خود را دست‌کم ۱۰‌میلیون بشکه در روز کاهش داده‌اند. این کاهش تولید نه‌تنها ناشی از اختلال در صادرات و حمل‌ونقل است، بلکه به حملات به زیرساخت‌های انرژی، محدودیت دسترسی به تجهیزات و خروج بخشی از نیروهای عملیاتی از مناطق درگیر نیز مربوط می‌شود. آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داده که بازگشت تولید متوقف‌شده به سطح پیش از بحران ممکن است هفته‌ها یا حتی ماه‌ها زمان ببرد، زیرا راه‌اندازی دوباره برخی میدان‌های پیچیده نفتی نیازمند بازگشت کارکنان، تجهیزات و ثبات امنیتی است.
بازارهای انرژی در واکنش به این تحولات به‌شدت نوسان داشته‌اند. قیمت نفت خام برنت در ابتدای هفته تا ۱۱۹ دلار و ۵۰ سنت در هر بشکه افزایش یافت که بالاترین سطح از اواسط سال ۲۰۲۲ محسوب می‌شود. هرچند در ادامه معاملات بخشی از این افزایش تعدیل شد، اما قیمت‌ها همچنان در سطوح بالا باقی مانده‌اند.
در همین حال دولت آمریکا برای مهار قیمت انرژی اعلام کرده به‌طور موقت به کشورها اجازه خرید نفت روسیه که در دریا سرگردان مانده داده و این معافیت را پس از هند به سایر کشورها نیز گسترش داده است. هم‌زمان، اسکات بسنت وزیر خزانه‌داری آمریکا خواستار تشکیل ائتلافی بین‌المللی برای اسکورت نفتکش‌ها در تنگه هرمز شده است. این در حالی است که آژانس بین‌المللی انرژی که دارای یک‌میلیارد و 200 میلیون ذخایر استراتژیک است نیز از آزادسازی بی‌سابقه ۴۰۰‌میلیون بشکه از ذخایر راهبردی خبر داده، اما ادامه حملات هوایی در خاورمیانه و بسته ماندن تنگه هرمز همچنان عرضه نفت را مختل کرده و مانع کاهش محسوس قیمت‌ها شده است. انتظار می‌رود دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، از اوایل هفته جاری مجموعه‌ای از گزینه‌های سیاستی را برای مهار قیمت انرژی بررسی کند؛ گزینه‌هایی که از آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت گرفته تا مداخله در بازارهای مالی را در بر می‌گیرد.

چشم‌انداز بازار پس از بحران
با وجود اختلال‌های فعلی، آژانس بین‌المللی انرژی همچنان معتقد است که در کل سال ۲۰۲۶ عرضه جهانی نفت می‌تواند سریع‌تر از تقاضا رشد کند. طبق این پیش‌بینی، عرضه جهانی حدود ۱‌میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت؛ هرچند این رقم نسبت به برآورد ماه گذشته که 2.4‌میلیون بشکه در روز بود، کاهش قابل‌توجهی نشان می‌دهد. در همین حال، تلاش برخی کشورهای خلیج فارس برای استفاده از مسیرهای صادراتی جایگزین در حال افزایش است. برای مثال عربستان و امارات در حال گسترش استفاده از خطوط لوله و بنادر دریای سرخ هستند تا بخشی از صادرات خود را بدون عبور از تنگه هرمز انجام دهند.
برخی از موسسات مالی از جمله بانک آمریکایی گلدمن ساکس پیش‌بینی درباره قیمت نفت خام شاخص‌های برنت و دابلیوتی‌آی آمریکا در سه‌ماهه چهارم را در بحبوحه طولانی‌تر شدن اختلال در تنگه هرمز بین 5 تا 10 دلار افزایش دادند. گلدمن ساکس پیش‌بینی خود از قیمت نفت خام برنت و دابلیوتی‌آی آمریکا را برای سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۶ از ۶۶دلار به ۷۱دلار برای هر بشکه رساند، زیرا برآورد می‌کند اختلال در جریان نفت در تنگه هرمز به‌دلیل جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران طولانی‌تر خواهد شد.
قیمت نفت خام شاخص برنت از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه (نهم اسفند) بیش از ۳۶درصد و شاخص دابلیوتی‌آی حدود ۳۹درصد افزایش یافته است. تحلیلگران بانک آمریکایی گلدمن ساکس در یادداشتی اعلام کردند که اکنون پیش‌بینی می‌کنند ۲۱ روز جریان نفت تنگه هرمز در سطح ۱۰درصد از سطح عادی پایین باشد و پس از آن ۳۰ روز به‌تدریج بهبود یابد، درحالی‌که پیش از این انتظار اختلال ۱۰روزه را داشتند. این بانک آمریکایی همچنین اعلام کرد: اگر جریان نفت تنگه هرمز تا ماه مارس پایین بماند، احتمال دارد قیمت روزانه نفت از اوج خود در سال ۲۰۰۸ فراتر رود.