جنگ و چالش های قیمت نفت در بازارهای جهانی

دکتر بهمن آرمان/کشور وارد یک جنگ تمام عیار شده که ادامه این وضعیت همراه با مخاطرات زیادی خواهد بود. در شرایط کنونی قیمت نفت به دلیل درگیری هایی که در تنگه هرمز در حال رخ دادن است به بیشترین میزان خود در دو سال اخیر نزدیک شده وبا توجه به چشم اندازی که پیش روی جنگ وجود دارد این احتمال وجود دارد که در روزهای آینده نیز قیمت نفت افزایش پیدا کند. شوکی که در روزهای اخیر به بازار سرمایه در ایران وارد شد در دهه‌های گذشته و پس از پایان جنگ ایران و عراق نیز به اقتصاد ایران وارد شد. با این وجود این شوک کوتاه‌مدت بود. ساختار اقتصاد ایران ضعیف‌تر از آن است که بتواند ادامه این وضعیت را بپذیرد. از سوی دیگر هزینه‌های داخلی به اندازه‌ای بالا رفته که با ادامه وضعیت جنگی ممکن است در این زمینه نیز با چالش های جدی مواجه شویم. ترامپ به خوبی به این نکته آگاهی دارد که به دلیل اینکه60 درصد نفت جهان در خاورمیانه قرار دارد این منطقه باید از امنیت کافی برخوردار باشد و جنگ نمی تواند زیاد ادامه داشته باشد. از سوی دیگر بخش عظیمی از منابع گاز جهان در قطر و ایران قرار دارد. آمریکا نیز با وجود اینکه از دهه50 تکنولوژی جایگزین نفت را داشت، اما اجازه نداد میزان استفاده از نفت کاهش پیدا کند. شرایط به شکلی است که میزان سرمایه‌گذاری‌های شرکت‌های انرژی مانند توتال و شل رو به کاهش است و تلاش می‌کنند خود را از این چرخه خارج کنند. به همین دلیل خاورمیانه نیازمند امنیت است تا تضمین سرمایه‌گذاری برای کشورهایی که بازار اصلی آمریکا به شمار می‌روند را به وجود بیاورد. در نتیجه ادامه وضعیت جنگی و درگیر شدن کشورهای منطقه بازارنفت جهانی را با چالش های مهمی مواجه خواهد کرد.
هنوز مشخص نیست بازار سرمایه در ایران چه در روزهای آینده نسبت به جنگ چه واکنشی نشان خواهد داد. من نمی‌توانم رقم آینده دلار در بازار ایران را پیش‌بینی کنم، اما معتقدم رقم فعلی برای اقتصاد ایران مفید نخواهد بود و پیامدهای منفی خواهد داشت. بانک‌های سرمایه‌گذاری جهان که حجم دادوستد آن یک و نیم تریلیون در سال است اغلب آمریکایی هستند. در واقع از بین10 بانک بزرگ جهانی6 بانک آن آمریکایی است. این بانک‌ها نرخ برابری ارزها، قیمت طلا، قیمت نفت و قیمت سایر کالاها را در بازار‌های جهانی تعیین می‌کنند. اینکه برخی عنوان می‌کنند قیمت دلار در اختیار دولت ایران است و سیاست‌های دولت باعث افزایش و یا کاهش قیمت دلار می‌شود صحیح نیست. در واقع بانک‌های سرمایه‌گذاری جهان هستند که در این زمینه نقش تعیین کننده‌ای دارند. از سوی دیگر شاخص‌های بنیادی نشان دهنده یک اقتصاد قدرتمند در ایران نیست و به صورت طبیعی در اقتصادی که قدرتمند نباشد، شاهد کاهش ارزش پول ملی هستیم که این وضعیت با توجه به شرایط جنگی تشدید نیز خواهد شد. مسائل اقتصادی با سیاست خارجی گره خورده است.هشدارهای لازم نیز در گذشته داده شد اما عدم توجه به این هشدارها باعث شده کشور با یک جنگ تمام عیار مواجه شود که هیچ چشم انداز مشخصی نسبت به آینده وجود ندارد.