«دشواری درمان» زیر سایه «گرانی دارو »و «اضطراب بیماران»
- شناسه خبر: 21578
- تاریخ و زمان ارسال: ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ ساعت ۱۴:۲۰
- منتشرکننده: مدیریت

«بشارت نو» از گرانی و چالش مدیریت صنعت دارو گزارش می دهد:
زهرا زارع/در حالی که در لایههای مدیریتی و نشستهای رسمی دولتی، از تلاش برای رفع چالشهای صنعت دارو و پایداری زنجیره تأمین صحبت میشود، اما وقتی به سطح شهر و به داروخانههای تخصصی میرویم، تصویری کاملاً متفاوت و گاه تکاندهنده از واقعیتها نمایان میشود. موضوع کمبود دارو و افزایش قیمتهای آن، از یک بحث اقتصادی ساده، به یک بحران انسانی تبدیل شده است که مستقیماً جان انسانها را هدف قرار داده است. این گزارش با بررسی آخرین اخبار و شنیدهها، سعی دارد شکاف میان «گزارشهای رسمی» و «تجربههای تلخ بیماران» را بررسی کند تا مشخص شود در این میان، حقیقت کجاست.
اگر بخواهیم از دیدگاه مقامات رسمی به موضوع نگاه کنیم، روایتها نشاندهنده تلاش برای مدیریت شرایط است. برای نمونه، در بخشهای خدمات امدادی و بشردوستانه، وضعیت متفاوت به نظر میرسد. راضیه عالیشوندی، معاون امور بین الملل و حقوق بشردوستانه جمعیت هلال احمر، در گفتگو با رسانهها تأکید کرده است که در داروخانههای هلال احمر هیچگونه کمبودی گزارش نشده است. وی با اشاره به سازوکارهای واردات دارو میگوید: «ما در زمینه کمبود یا تأمین دارو در کشور مشکلی نداشتیم و توانستیم از طریق کشورهای همسایه مانند ترکیه و از طریق مجامع بینالمللی مثل صلیب سرخ، نیازهای مورد نظر را برطرف کنیم.» این نگاه نشان میدهد که در برخی بخشهای تحت پوشش سازمانهای امدادی، با استفاده از مسیرهای جایگزین، خلأهای موجود تا حدی پر شده است.
از سوی دیگر، در بالاترین سطوح تصمیمگیری کشور، وزیر بهداشت با درک حساسیت موضوع، بر لزوم همکاری نزدیک با بانک مرکزی تأکید دارد. در نشست اخیر وزیر بهداشت با رئیسکل بانک مرکزی و مدیران بزرگ هلدینگهای دارویی، مشخص شد که ریشه اصلی مشکلات، فراتر از خودِ دارو است؛ در واقع، گلوگاههای مالی، تأمین ارز و نقدینگی، تولیدکنندگان را در تنگنا قرار دادهاند. وزیر بهداشت در این جلسه بر ضرورت «اتخاذ اقدامات فوری برای کاهش مشکلات و جلوگیری از تشدید چالشها» تأکید کرده و خواستار حمایت ویژه از صنعت داروسازی شده است تا دسترسی پایدار مردم به دارو دچار اختلال نشود. این یعنی حتی در سطح سیاستگذاری، اعتراف وجود دارد که اگر چالشهای بانکی و ارزی حل نشود، آینده تأمین دارو با تهدید جدی روبرو خواهد بود.

اما وقتی این گزارشهای رسمی را کنار میگذاریم و به گزارشهای میدانی، بهویژه از استانهایی مانند آذربایجان غربی، نگاه میکنیم، واقعیت با شکلی بسیار دردناک خود را نشان میدهد. در راهروهای بیمارستانها و داروخانههای تخصصی، موضوع دیگر «تأمین ارز» نیست، بلکه موضوع «حیات و مرگ» است. گزارشهای خبرگزاریها نشان میدهد که بیماران سرطانی با وضعیتی بسیار دشوار روبرو هستند؛ کمبود برخی داروهای حیاتی سرطان و افزایش چشمگیر قیمت آنها، باعث شده است که درمان، مسیری فرساینده و پر از اضطراب باشد. خانوادههایی که با امید به درمان به مراکز تخصصی مراجعه میکنند، حالا درگیر جستوجوی بیامیدانه دارو از این داروخانه به آن داروخانه هستند.
این شکاف میان گزارشهای رسمی و واقعیت، در صحبتهای خودِ بیماران به وضوح شنیده میشود. برای مثال، شخصی۵۲ ساله که برای شیمیدرمانی به ارومیه آمده، با بغض میگوید: «داروی اصلی دوره درمان من دو هفته است که پیدا نمیشود. پزشک گفته اگر درمان قطع شود، وضعیت بسیار خطرناک است؛ اما دارو یا اصلاً نیست، یا اگر در بازار آزاد باشد، قیمتی دارد که از توان ما خارج است.» این جمله، دقیقاً همان نقطهای است که سیاستها با واقعیت برخورد میکنند؛ جایی که دارو یا در دسترس نیست، یا آنقدر گران شده که داروخانه را به یک بازار سیاه تبدیل کرده است.
در ادامه این زنجیره رنج، شاهد هستیم که چگونه خانوادهها برای بقای عزیزانشان، داراییهای خود را از دست میدهند. پدری که برای درمان فرزندش به ارومیه آمده، با تلخی از وضعیت معیشتی خود میگوید: «برای تهیه داروی فرزندم ناچار شدهام بخشی از وسایل خانه را بفروشم. قبلاً با کارگری زندگی را میچرخاندیم، اما حالا هزینه دارو از درآمد من بیشتر شده است و بیمه هم همه داروها را پوشش نمیدهد.» این روایتها نشان میدهند که بحران دارو، نه تنها سلامت جسمی، بلکه امنیت اقتصادی و روانی خانوادهها را نیز در هم شکسته است. بازار آزاد دارو، با قیمتهای سرسامآور خود، فرصتی برای سوءاستفاده ایجاد کرده که در آن، بیمار مجبور است برای ادامه زندگی، زندگی خود را به قیمت فروختن اموالش پیش ببرد.
با بررسی این تضادها، میتوان گفت ما با دو دنیای متفاوت روبرو هستیم. دنیای اول، دنیای نشستهای رسمی، صحبت از تأمین ارز، سازوکارهای واردات از ترکیه و گزارشهای “بیکمبود بودن” در بخشهای خاص است. دنیای دوم، دنیای بیمارانی است که در میان صفهای داروخانه، با کمبود داروهای حیاتی و قیمتهای غیرقابل تحمل دست و پنجه نرم میکنند. شکاف میان این دو دنیا، نشاندهنده یک اختلال جدی در زنجیره توزیع و مدیریت قیمتهاست. اگرچه تلاشهایی برای واردات و تولید صورت میگیرد، اما این تلاشها هنوز به لایههای پایینین جامعه، یعنی همان بیمارانی که در بدترین شرایط درمان هستند، به شکلی پایدار و ارزان نرسیده است.
در نهایت، آنچه از میان این اخبار و روایتها برداشت میشود، این است که بحران دارو در ایران، یک مسئله چندبعدی است. از یک سو نیاز به حل مشکلات بانکی و ارزی برای تولیدکنندگان وجود دارد و از سوی دیگر، نیاز مبرم به نظارت دقیق بر بازار آزاد و کنترل قیمتها برای محافظت از مردم. تا زمانی که این دو مسیر (حمایت از تولید و حمایت از مصرفکننده) با هم هماهنگ نشوند، گزارشهای رسمی از “تلاش برای حل مشکل” و گزارشهای مردم از “نبود دارو”، همچنان با هم در تضاد باقی خواهند ماند.
به نظر میرسد مشکل اصلی، نه صرفاً “نبود دارو”، بلکه “عدم دسترسی عادلانه و اقتصادی” به آن است. ساختار فعلی باعث شده است که دارو در برخی مسیرهای رسمی (مثل هلال احمر) موجود باشد، اما در مسیرهای حیاتی و تخصصی (مثل داروهای سرطان) به دلیل نوسانات ارز و رشد بازار آزاد، از دسترس مردم عادی خارج شود. راه حل، تنها واردات نیست؛ بلکه اصلاح ساختار قیمتگذاری و حذف واسطههای سودجو در بازار آزاد است تا دارو از یک کالای تجاری، دوباره به یک حق انسانی بازگردد.







