دولت باید پیامدهای تغییر قیمت بنزین را مدیریت کند

بهمن آرمان کارشناس اقتصادی در گفت وگو با«بشارت نو» با اشاره به اجرای سه نرخی سوخت:
میترا موحد/ قیمت بنزین از امروز شنبه سه نرخی می شود و تصمیم دولت درباره تغییر قیمت بنزین در عمل محقق می شود.«بشارت نو» برای تحلیل و بررسی دلایل و پیامدهای این تصمیم با بهمن آرمان،اقتصاددان گفت وگو کرده که در ادامه می خوانید.
چرا دولت تصمیم گرفت در مقطع کنونی قیمت بنزین را افزایش بدهد؟
اقتصاد ایران پس از انقلاب با چالش مدیریتی مواجه بوده است. از ابتدای انقلاب تا زمان چنگ و سپس دوران سازندگی تکنوکرات ها و متخصصان درباره اقتصاد ایران تصمیم گیری می کردند اما پس از دوران سازندگی به مرور زمان نقش تکنوکرات ها در تصمیم گیری های اقتصادی کاهش پیدا کرد و تصمیمات بیشتر جنبه ایدئولوژیک پیدا کردند.به صورت طبیعی زمانی که مبانی علمی را اساس تصمیم گیری ها قرار ندهیم پس از مدتی با بحران هایی مواجه می شویم که امروز با آن مواجه شده ایم.از سوی دیگر در سال ها و بلکه دهه های گذشته اجازه نداده ایم صدای صاحب نظران و کسانی که دارای تخصص هستند شنیده شود. همین که متخصصان و صاحب نظران در چنین مسائلی تصمیم گیری نمی کنند آسیب جدی به نظام تصمیم گیری کشور زده است. در دهه های گذشته ملاک انتخاب تصمیم گیران علم و تخصص نبوده و بلکه آنچه در این زمینه نقش داشته مسائل عقیدتی و ایدئولوژیک بوده است.
سه نرخی شدن قیمت بنزین چه چالش هایی به همراه خواهد داشت؟
واقعیت این است که چالش های پیرامون این تصمیم توسط رسانه های داخلی و خارجی و باندهای مافیایی است که شکل گرفته است. به هر حال دولت یک تصمیم گرفته اما برخی بدون آگاهی از چرایی و پیامدهای آن تلاش می کنند آن را به یک چالش برای کشور تبدیل کنند که شاید در واقعیت نیز چنین نباشد.پس از تصمیمی که دولت در این زمینه گرفت برخی عنوان کردند که با این تصمیم این امکان وجود دارد که دوباره اتفاقات سال98 تکرار شود و مردم به دلیل افزایش قیمت بنزین اعتراض خیابانی انجام بدهند. درواقع این نوعی ایجاد ترس و وحشت برای دولت است. با کمی دقت در قیمت کالاهای مورد نیاز مردم متوجه می شویم که در یک سال گذشته قیمت لوبیاچیتی دوبرابر شده و قیمت گوشت به اندازه ای رسیده که بسیاری از قصابی ها به دلیل اینکه خریداری وجود ندارد در حال تعطیل شدن هستند.چرا مردم برای افزایش چند برابری قیمت گوشت در سال گذشته به خیابان نریختند اما به دلیل افزایش دو هزار تومانی قیمت بنزین قرار است به خیابان بریزند و اعتراض کنند.در شرایط کنونی رسانه های بیگانه و شبکه های ماهواره ای به شکل مشکوکی در حال بزرگ کردن اصلاح قیمت حامل های انرژی در ایران هستند.در واقع برخی به دنبال این هستند که برای دولت ترس و وحشت ایجاد کنند تا چنین تصمیماتی را نگیرد.امروز قیمت یک بطری آب معدنی 300 سی سی در کشور10 هزار تومان است در حالی که قیمت یک لیتر بنزین1500 تومان است.به همین دلیل اصلاح قیمت حامل های انرژی یک ضرورت در کشور است که باید انجام شود.امروز قیمت بنزین به اندازه ای است که حتی هزینه حمل و نقل آن را نیز پوشش نمی دهد.ایران در سال های اخیر وارد کننده بنزین بوده اما کسی آقای زنگنه که16 سال وزیر نفت این کشور بوده و می گفت ساخت پالایشگاه کثافت کاری است را مورد سوال و مواخذه نمی کند که چرا کشور در چنین وضعیتی قرار گرفته است.

آیا در شرایط کنونی که چشم انداز مشخصی پیش روی کشور نیز زمان تصمیم گیری درباره افزایش قیمت بنزین زمان مناسبی بود؟

این تصمیم باید گرفته می شد. کشورهای اطراف خلیج فارس به دنبال این هستند که خود را از وضعیت خام فروشی نفت خارج کنند.به عنوان مثال براساس برنامه ریزی هایی که صورت گرفته کشور عربستان تا سال2030 دیگر نفت خام نمی فروشد و ظرفیت پالایشگاه های خود را به ظرفیت تولید نفت خام خود نزدیک کرده است.این وضعیت در کشورهایی مانند امارات متحده عربی،قطر و کویت نیز وجود دارد.در ایران نیز از سال ها قبل می شد شرایط واردات بنزین را پیش بینی کرد و براساس آن پالایشگاه های لازم ساخته شود.این در حالی است که در عمل چنین اتفاقی رخ نداد و کسانی که در این زمینه تصمیم گیر بودند اما اقدامات لازم را انجام ندادند امروز مورد بازخواست قرار نمی گیرند.همین وضعیت وجود داشته که کشور به جایی رسیده که به صورت سالانه باید چند میلیارد دلار بنزین وارد کند.نکته دیگری که وجود دارد این است که میزان مصرف سوخت خودروها در کشورهای اروپایی تقریبا نصف خودروهای موجود در ایران است.به عنوان مثال خودروهای پژو405 و پراید در ایران تقریبد دو برابر میزان سوخت خودروهایی کشورهای اروپایی مصرف سوخت دارند که آمار بسیار بالایی است.در ایران به دلیل نداشتن آزاد راه های کافی با ترافکی زیادی مواجه هستیم که روزانه میزان مصرف بنزین را به 135 لیتر افزایش می دهد.این در حالی است که بسیاری از این میزان اگر آزادراه های کافی،قطارهای تندرو و حتی هواپیماهای مناسب داشتیم این میزان سوخت در کشور به صورت روزانه استفاده نمی شد.به همین دلیل با تصمیمی که دولت گرفته نه تنها مصرف بنزین کاهش پیدا نمی کند و بلکه در کاهش قاچاق سوخت نیز تأثیری نخواهد گذاشت.