راهبرد عبور از جنگ اقتصادی و تاب‌آوری ملی

«بشارت نو» از عدالت محوری و مبارزه مؤثر با فساد گزارش می‌دهد:
سیدرضا هاشمی‌زاده/روزنامه نگار

در شرایطی که دولت جنایتکار آمریکا با سیاست “فشار حداکثری” و تلاش برای محدودسازی مسیرهای نفتی، مالی و تجاری ایران، بر تشدید فشارهای اقتصادی متمرکز شده است، موضوع تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که فشارهای خارجی زمانی می‌توانند اثرگذاری بیشتری داشته باشند که به کاهش اعتماد عمومی و تضعیف سرمایه اجتماعی منجر شوند. از همین رو، تقویت انسجام داخلی، افزایش کارآمدی و اصلاح ساختارها، مهم‌ترین مؤلفه‌های عبور از شرایط دشوار اقتصادی به شمار می‌آیند.
در این چارچوب، چهار راهبرد کلیدی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش توان کشور برای مقابله با فشارهای بیرونی ایفا کند.

عدالت‌محوری و مبارزه مؤثر با فساد؛ پایه اصلی اعتماد عمومی
سرمایه اجتماعی مهم‌ترین پشتوانه هر جامعه در شرایط سخت اقتصادی است و این سرمایه، بیش از هر چیز، با اجرای عادلانه قانون تقویت می‌شود.
در دوره‌هایی که مردم با مشکلات معیشتی، تورم و کاهش قدرت خرید روبه‌رو هستند، انتظار دارند که قانون برای همه به یک شکل اجرا شود و هیچ فرد یا گروهی از پاسخگویی مصون نباشد. مبارزه شفاف، مستمر و بدون تبعیض با فساد، فارغ از جایگاه و وابستگی‌های سیاسی یا اقتصادی افراد، می‌تواند احساس عدالت را در جامعه تقویت کند.
بازگرداندن اموال عمومی، برخورد قاطع با متخلفان و اطلاع‌رسانی شفاف درباره نتایج این اقدامات، علاوه بر افزایش اعتماد عمومی، توان جامعه را در برابر جنگ روانی و اقتصادی افزایش می‌دهد. تجربه‌ها نشان داده است که هر اندازه اعتماد عمومی تقویت شود، تاب‌آوری اجتماعی نیز افزایش خواهد یافت.

اصلاح ساختار بودجه؛ حرکت به سوی مدیریت کارآمد منابع
محدودیت منابع مالی، اگرچه فشارهایی ایجاد می‌کند، اما می‌تواند فرصتی برای بازنگری در شیوه اداره اقتصاد و بودجه‌ریزی کشور نیز باشد. در چنین شرایطی، ضروری است که سیاست‌گذاری مالی بر پایه انضباط بودجه‌ای، اولویت‌بندی هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری استوار شود. کاهش هزینه‌های غیرضروری، جلوگیری از موازی‌کاری و بازنگری در ساختار نهادها و دستگاه‌های کم‌اثر، می‌تواند منابع بیشتری را به بخش‌های اولویت‌دار، از جمله معیشت مردم، زیرساخت‌ها و تولید اختصاص دهد. مدیریت دقیق منابع عمومی و پرهیز از هزینه‌های غیرضروری، نه‌تنها کارایی اقتصاد را افزایش می‌دهد، بلکه پیام روشنی از مسئولیت‌پذیری و توجه به منافع عمومی به جامعه منتقل می‌کند.

حمایت واقعی از تولید؛ کاهش موانع و تسهیل فضای کسب‌وکار
تولید داخلی یکی از مهم‌ترین پایه‌های پایداری اقتصادی است. با این حال، حمایت از تولید صرفاً به معنای تخصیص تسهیلات یا یارانه نیست؛ بلکه در بسیاری موارد، کاهش موانع اداری و تسهیل فرآیندهای کسب‌وکار، اثری عمیق‌تر و پایدارتر دارد.
کاهش بروکراسی، تسریع در صدور مجوزها، حذف مقررات زائد و کاستن از هزینه‌های تحمیلی به تولیدکنندگان، می‌تواند زمینه را برای افزایش سرمایه‌گذاری و رشد فعالیت‌های مولد فراهم کند.
در شرایطی که بسیاری از تولیدکنندگان داخلی توان رقابت و تأمین نیاز بازار را دارند، ایجاد محیطی پیش‌بینی‌پذیر و کم‌هزینه برای فعالیت اقتصادی، نقش مهمی در افزایش تولید، اشتغال و کاهش وابستگی به واردات خواهد داشت.

توسعه همکاری‌های منطقه‌ای و تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری
موقعیت جغرافیایی ایران و همجواری با بازارهای منطقه‌ای، ظرفیت مهمی برای کاهش اثر محدودیت‌های خارجی ایجاد کرده است. گسترش همکاری‌های اقتصادی با کشورهای همسایه، استفاده از سازوکارهای تهاتری، توسعه کریدورهای حمل‌ونقل و تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری، می‌تواند دسترسی به بازارها و فرصت‌های جدید را افزایش دهد. تقویت پیوندهای اقتصادی منطقه‌ای، علاوه بر کاهش آسیب‌پذیری در برابر فشارهای خارجی، می‌تواند جایگاه ایران را در زنجیره‌های تجاری و ترانزیتی منطقه تقویت کند و زمینه‌ساز رشد اقتصادی پایدار باشد. تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد که پایداری در برابر فشارهای اقتصادی، تنها به منابع طبیعی یا ظرفیت‌های مالی وابسته نیست، بلکه بیش از هر چیز به اعتماد عمومی، کارآمدی نظام مدیریتی، عدالت، حمایت از تولید و استفاده هوشمندانه از ظرفیت‌های داخلی و منطقه‌ای بستگی دارد. در این میان، مهم‌ترین سرمایه هر کشور، مردم و اعتماد آنان به آینده است. هر اندازه سیاست‌ها بتوانند احساس عدالت، شفافیت و امید را تقویت کنند، تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی نیز افزایش خواهد یافت و جامعه توان بیشتری برای عبور از شرایط دشوار پیدا خواهد کرد