سایه روشن های کنکور در شرایط جنگی
- شناسه خبر: 20974
- تاریخ و زمان ارسال: 27 فروردین 1405 ساعت 13:49
- منتشرکننده: مدیریت
«بشارت نو» پیامد جنگ بر نظام آموزشی را بررسی می کند:
زهرا زارع/جنگ فقط خیابانها و ساختمانها را ویران نمیکند؛ آرامش ذهنی مردم و مسیر طبیعی زندگی را هم بههم میریزد. در روزهایی که صدای آژیر و انفجار همه جا را فراگرفته، خانوادهها بیش از هر زمان دیگری نگران آینده فرزندانشان هستند. دانشآموزانی که باید در آرامش درس بخوانند و برای کنکور آماده شوند، حالا با شرایطی روبهرو هستند که هر لحظه میتواند برنامههایشان را تغییر دهد. حال باید به وضعیت آموزش و کنکور در میانه جنگ و اینکه این شرایط چه تأثیری بر آینده تحصیلی یک نسل میگذارد؛ نسلی که علاوه بر چالشهای معمول کنکور، با فشارهای روانی، بیثباتی اجتماعی و محدودیتهای ناشی از جنگ نیز دستوپنجه نرم میکندچاره ای بیاندیشیم.
جنگ فقط مرزهای جغرافیایی را تغییر نمیدهد؛ زندگی روزمره مردم، آرامش روانی خانوادهها و آینده نسل جوان را هم تحت تأثیر قرار میدهد. خانوادهها میان دو دغدغه گرفتارند: امنیت و آینده. در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است که آموزش و کنکور چگونه میتوانند ادامه پیدا کنند و چه پیامدهایی برای دانشآموزان خواهد داشت. بسیار مشهود است که جنگ، آموزش را در چند سطح مختل میکند: از تخریب مدارس و کمبود معلم گرفته تا اضطراب شدید دانشآموزان و جابهجایی خانوادهها. طبق گزارشهای بینالمللی، حمله به مدارس در سالهای اخیر افزایش یافته و میلیونها کودک در مناطق جنگی از حق آموزش محروم شدهاند. مدرسه در چنین شرایطی فقط محل درس نیست؛ پناهگاهی است برای حفاظت از کودکان در برابر خشونت و بیثباتی. وقتی این پناهگاه آسیب میبیند، امنیت روانی و اجتماعی دانشآموزان هم از بین میرود.
در کنار این مشکلات، کنکور بهعنوان مهمترین آزمون آموزشی کشور، تحت فشار بیشتری قرار میگیرد. شدت درگیریها بهطور مستقیم باعث کاهش نمرات و کاهش احتمال قبولی در آزمونهای ورودی دانشگاه میشود. اما کارشناسان کنکور در ایران نیز سالهاست هشدار میدهند که حتی در شرایط عادی، کنکور یک فرایند فرساینده است؛ چه برسد به زمانی که کشور در وضعیت جنگی قرار دارد. بسیاری از داوطلبان در ابتدای مسیر با برنامههایی شروع میکنند که بیش از حد سنگین و غیرواقعی است؛ برنامههایی که با توان ذهنی، شرایط خانوادگی و حتی وضعیت اجتماعی–اقتصادی کشور هماهنگ نیست و همین باعث میشود بعد از چند هفته احساس شکست کنند. کارشناسان تأکید میکنند که در شرایط ناپایدار، برنامهریزی باید انعطافپذیرتر، انسانیتر و سازگار با واقعیتهای روزمره باشد، نه چیزی که فقط روی کاغذ زیبا به نظر برسد.
یکی از مشکلات جدی دیگر، انتخاب منابع اشتباه است. در دورههایی که آموزش رسمی دچار اختلال میشود، بسیاری از داوطلبان تحت تأثیر تبلیغات یا توصیههای غیرتخصصی، سراغ منابعی میروند که یا بیش از حد سختاند یا بیش از حد ساده. این انتخابهای نادرست، همراه با فشارهای بیرونی، باعث میشود داوطلبان از درس زده شوند یا پیشرفت واقعی نکنند. واین امرسبب اضطراب شدیدداوطلبان شده ومیتواند بخش قابل توجهی از حافظه کوتاهمدت آنها را مختل کند و کیفیت یادگیری را پایین بیاورد. وقتی اخبار، فضای مجازی و شرایط جامعه دائماً ذهن را درگیر میکند، تمرکز و ثبات ذهنی به یکی از کمیابترین منابع تبدیل میشود. به همین دلیل، مدیریت استرس و ایجاد آرامش ذهنی در چنین دورههایی یک ضرورت حیاتی است.
مشکلاتی که خانوادهها و دانشآموزان با آن روبهرو میشوند، فقط به کمبود مدرسه یا کتاب محدود نیست. بسیاری از خانوادهها مجبور به ترک خانه و شهر خود میشوند و این جابهجایی، روند تحصیل بچهها را مختل میکند. برخی دانشآموزان حتی فضای آرامی برای مطالعه ندارند. از طرف دیگر، نابرابری آموزشی در چنین شرایطی بیشتر میشود. کسانی که در مناطق امنتر هستند یا امکانات مالی بهتری دارند، میتوانند از کلاسهای آنلاین یا منابع آموزشی استفاده کنند، اما دانشآموزان مناطق آسیبدیده عقب میمانند و این شکاف آموزشی در آینده به نابرابری اجتماعی تبدیل میشود.
با این حال، تجربه داده که حتی در سختترین شرایط هم میتوان آموزش را ادامه داد. برخی کشورها از آموزش آنلاین، کلاسهای مجازی و پلتفرمهای آموزشی رایگان استفاده کردهاند. در جاهایی که اینترنت یا برق پایدار وجود ندارد، کلاسهای کوچک خانگی، آموزش توسط والدین یا داوطلبان و حتی برگزاری کلاسها در پناهگاهها بهعنوان راهحلهای جایگزین به کار گرفته شده است. این روشها نشان میدهد که آموزش میتواند انعطافپذیر باشد، به شرطی که برنامهریزی و حمایت لازم وجود داشته باشد.
در مورد کنکور، کارشناسان معتقدند که دولتها باید سیاستهای انعطافپذیرتری اتخاذ کنند. تعویق آزمون، برگزاری چندمرحلهای، ایجاد مراکز امن برای برگزاری امتحان، ارائه سهمیههای حمایتی برای مناطق جنگزده و فراهم کردن مشاوره روانی برای دانشآموزان از جمله اقداماتی است که میتواند فشار را کاهش دهد. همچنین دسترسی رایگان به منابع آموزشی، اینترنت و کلاسهای آنلاین میتواند به ایجاد عدالت آموزشی کمک کند.
اگر این مسائل مدیریت نشود، پیامدهای جنگ بر آموزش میتواند سالها ادامه داشته باشد. کاهش ورود به دانشگاهها، افزایش ترک تحصیل، کاهش مهارتهای نیروی کار آینده و افزایش نابرابری اجتماعی از جمله پیامدهایی است که این نوع را در بر خواهد داشت. آموزش ستون اصلی بازسازی پس از جنگ است و اگر آسیب ببیند، روند بازسازی کشور هم کندتر و پرهزینهتر خواهد شد.
در نهایت، آموزش و کنکور در چنین شرایطی فقط یک مسئله درسی نیست، بلکه مسئلهای ملی و اجتماعی است. مسئولیت دولت، نهادهای آموزشی و جامعه این است که آموزش را حتی در سختترین شرایط زنده نگه دارند و اجازه ندهند هیچ دانشآموزی به دلیل شرایط جنگی از حق برابر برای رقابت محروم شود. حفظ آموزش در جنگ، یعنی حفظ امید. و جامعهای که امیدش را حفظ کند، میتواند آیندهای روشنتر بسازد.
