سفر دیپلماتیک به پکن برای تقویت ائتلافهای آسیایی
- شناسه خبر: 21476
- تاریخ و زمان ارسال: 21 اردیبهشت 1405 ساعت 15:22
- منتشرکننده: مدیریت
«بشارت نو » رایزنیهای راهبردی در سایه تحولات منطقه را بررسی میکند:
فیروزه نعیمی/سفر سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، به پکن و دیدار او با «وانگ یی» وزیر خارجه چین، در شرایطی انجام شد که منطقه غرب آسیا درگیر مجموعهای از تنشهای امنیتی، تحولات ژئوپلیتیکی و گمانهزنیها درباره آینده پرونده هستهای ایران است. این سفر که با هدف تقویت همکاریهای دوجانبه و هماهنگی در خصوص تحولات منطقهای انجام شد، بار دیگر جایگاه چین را بهعنوان یکی از بازیگران کلیدی در سیاست خارجی ایران برجسته کرد.
عراقچی در رأس هیأتی دیپلماتیک اواخر هفته گذشته وارد پکن شد و در همان ساعات ابتدایی با همتای چینی خود دیدار و گفتوگو کرد. در این نشست، دو طرف درباره طیفی از موضوعات از جمله روابط دوجانبه، همکاریهای اقتصادی، اجرای برنامه همکاری جامع ۲۵ ساله، تحولات منطقهای و پرونده هستهای ایران رایزنی کردند.
محورهای اصلی این گفتوگوها شامل بررسی آخرین وضعیت تنشهای منطقهای، آینده روند مذاکرات هستهای، پیامدهای تحریمهای غرب و نیز امنیت مسیرهای حیاتی انرژی بهویژه تنگه هرمز بوده است. عراقچی در این دیدار همچنین مجموعهای از دیدگاههای تهران درباره تحولات اخیر و راهکارهای پیشنهادی برای کاهش تنشها را با مقامهای چینی در میان گذاشت.
این سفر در ادامه سلسله رایزنیهای منطقهای وزیر امور خارجه ایران با کشورهای تأثیرگذار از جمله روسیه، پاکستان و عمان انجام شده و نشاندهنده تلاش تهران برای ایجاد هماهنگی بیشتر در جبهه دیپلماتیک شرقی است. در این چارچوب، چین بهعنوان شریک راهبردی ایران، نقشی محوری در معادلات اقتصادی و سیاسی ایفا میکند.
چین و جایگاه آن در سیاست خارجی ایران
روابط ایران و چین در سالهای اخیر، بهویژه پس از امضای برنامه همکاری جامع ۲۵ ساله، وارد مرحلهای جدید شده است. پکن اکنون بزرگترین خریدار نفت ایران محسوب میشود و این موضوع، روابط اقتصادی دو کشور را در برابر فشارهای ناشی از تحریمهای غرب، به سطحی راهبردی ارتقا داده است.
در این چارچوب، تهران تلاش کرده است با تکیه بر ظرفیت همکاری با چین و همچنین روسیه، بخشی از فشارهای ناشی از تحریمها را مدیریت کند و در عین حال، جایگاه خود را در نظم اقتصادی و سیاسی در حال تغییر جهان تثبیت نماید.
از سوی دیگر، چین نیز در سالهای اخیر سیاست متوازنی را در قبال ایران و سایر کشورهای منطقه اتخاذ کرده است؛ سیاستی که بر حفظ روابط اقتصادی با تهران، در کنار توسعه مناسبات با کشورهای عربی و غربی استوار است. این رویکرد چندلایه، نقش چین را بهعنوان یک بازیگر میانجی و تأثیرگذار در تحولات خاورمیانه تقویت کرده است.
تنگه هرمز؛ نقطه کانونی امنیت انرژی
یکی از محورهای مهم مذاکرات اخیر، موضوع امنیت انرژی و وضعیت تنگه هرمز بوده است. این آبراه استراتژیک که بخش قابل توجهی از نفت جهان از آن عبور میکند، همواره در معادلات ژئوپلیتیکی منطقه نقش حساس و تعیینکننده داشته است.
چین بهعنوان بزرگترین واردکننده انرژی جهان، ثبات در تنگه هرمز را یک ضرورت راهبردی میداند. هرگونه ناامنی در این مسیر میتواند تأثیر مستقیم بر اقتصاد این کشور داشته باشد. در همین راستا، گفتوگوهای اخیر میان تهران و پکن بر ضرورت تضمین امنیت کشتیرانی و رعایت حقوق کشورها در این آبراه متمرکز بوده است.
عراقچی پس از این دیدار تأکید کرد که موضوع تنگه هرمز و امنیت دریانوردی در چارچوب احترام به حقوق جمهوری اسلامی ایران و منافع مشترک منطقهای مورد بحث قرار گرفته است.
پرونده هستهای و نقش چین در کاهش تنشها
پرونده هستهای ایران نیز از دیگر محورهای مهم این گفتوگوها بود. چین در سالهای گذشته همواره از حلوفصل دیپلماتیک این موضوع حمایت کرده و با افزایش فشارها و تحریمهای یکجانبه علیه ایران مخالفت نشان داده است.
پکن در تلاش است ضمن حفظ روابط راهبردی با تهران، از تشدید تنش میان ایران و ایالات متحده جلوگیری کرده و فضای گفتوگو را تقویت کند. چین میتواند در دوره جدید مذاکرات احتمالی، نقش تسهیلگر را ایفا کند.
همکاریهای اقتصادی و چالشهای اجرایی
با وجود امضای برنامه همکاری ۲۵ ساله، روند اجرای برخی پروژههای مشترک در سالهای گذشته با کندی همراه بوده است. مقامات ایرانی بارها بر ضرورت تسریع در اجرای این توافق و تبدیل آن به پروژههای عملیاتی در حوزههای زیرساختی، انرژی، فناوری و تجارت تأکید کردهاند.
در شرایط فعلی، اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگری به گسترش همکاریهای پایدار با شرکای شرقی نیاز دارد. در مقابل، چین نیز با توجه به نیاز روزافزون به انرژی و اهمیت ثبات در مسیرهای تجاری، تمایل دارد روابط خود با ایران را در سطحی مدیریتشده و باثبات حفظ کند.
نقش چین در معادلات منطقهای
چین طی سالهای اخیر تلاش کرده است نقش فعالتری در خاورمیانه ایفا کند. میانجیگری در توافق ازسرگیری روابط ایران و عربستان نمونهای از این رویکرد است که نشان داد پکن میتواند در کاهش تنشهای منطقهای نقشآفرین باشد.
در همین چارچوب، رایزنیهای اخیر تهران با چین میتواند بخشی از تلاش برای هماهنگی در آستانه تحولات جدید دیپلماتیک باشد؛ بهویژه در شرایطی که بحثهایی درباره ازسرگیری مذاکرات و کاهش تنشهای منطقهای مطرح است.
سفر عراقچی به پکن را میتوان در قالب تلاش ایران برای تقویت محور همکاریهای آسیایی و کاهش فشارهای ناشی از تحولات غرب ارزیابی کرد. این سفر در عین حال نشاندهنده افزایش وزن چین در سیاست خارجی ایران و تبدیل شدن آن به یکی از بازیگران کلیدی در معادلات ژئوپلیتیکی منطقه است.
با این حال، آینده این همکاریها به میزان توانایی دو کشور در تبدیل توافقهای سیاسی به پروژههای عملیاتی و همچنین مدیریت متوازن روابط با سایر قدرتهای جهانی بستگی دارد.
اکنون باید دید رایزنیهای انجامشده در پکن تا چه اندازه میتواند به تقویت همکاریهای دوجانبه، کاهش تنشهای منطقهای و پیشبرد مسیر دیپلماسی کمک کند؛ مسیری که همچنان با پیچیدگیها و ابهامهای فراوانی روبهرو است.
یا اینکه در چارچوب پیچیدگیهای موجود در نظم بینالمللی، تنها به سطح گفتوگوهای راهبردی باقی خواهد ماند.
