صحنه بازی ایران وآمریکا هر لحظه ممکن است تغییر کند

پیچیدگی معادلات بین ایران و کشورهای غربی در گفتگوی «بشارت نو» با محسن جلیلوند، تحلیل گر روابط بین الملل:

احسان انصاری/معادلات بین ایران و کشورهای غربی پیچیده تر از همیشه دنبال می شود و در حالی که ایران و آژانس به توافق ضمنی دست پیدا کرده اند اما هنوز مشخص نیست آیا این توافق می تواند مانع از فعال شدن مکانیسم ماشه علیه ایران شود یا خیر. از سوی دیگر اقدامات اسرائیل در منطقه با توجه به حمایت ترامپ غیرقابل کنترل شده و سطح نگرانی و تنش را در منطقه افزایش داده است.«بشارت نو» برای تحلیل و بررسی این مسائل با محسن جلیلوند استاد دانشگاه
و تحلیل گر روابط بین الملل گفت وگو کرده که در ادامه می خوانید.
توافق ایران و آژانس می تواند زمینه ساز توقف فعال شدن مکانیسم ماشه شود؟
کشورهای اروپایی براین باور هستند که ایران از تعهدات برجامی خود عدول کرده و براساس آنچه در برجام ذکر شده کشورهای عضو برجام می توانند از این قابلیت استفاده کنند که به نظر می رسد این اتفاق در حال رخ دادن است.ایران اما مدعی است که آمریکا و کشورهای اروپایی به تعهدات برجامی خود عمل نکرده اند.البته از این نکته نیز نباید غافل شد که فشارهای آمریکا و اسرائیل به کشورهای اروپایی در فعال کردن مکانیسم ماشه موثر بوده است. به هر حالی ایران و اسرائیل یک جنگ12 روزه را پشت سر گذاشته اند و به همین دلیل طبیعی است که حامیان اسرائیل برای فشار بیشتر به ایران دست به چنین اقداماتی بزنند. به هر حال ایران در شرایط کنونی با بحران های مختلفی مواجه است که فعال شدن اسنپ بک این بحران ها را تشدید می کند و شرایط را سخت تر می کند. به همین دلیل نیز ایران با آژانس توافق کرده که با فشارهای بیشتری مواجه نشود.
آیا احتمال توقف مکانیسم ماشه را بالا می دانید؟
هنوز نمی توان به صورت دقیق در این زمینه اظهارنظر کرد و باید منتظرمعادلات بعدی ماند. واقعیت این است که مردم ایران در سال های اخیر با چالش های جدی اقتصادی در زندگی خود مواجه بوده اند و به نظر می رسد چیزی باقی نمانده که مردم بخواهند آن را تحمل کنند.نکته دیگر اینکه در شرایط کنونی مشکلات مردم ایران تنها مسائل اقتصادی نیست و قطعی آب،برق،بحران انرژی و مشکلات اجتماعی از جمله مشکلاتی است که مردم ایران با آن مواجه هستند.اگر این شرایط ادامه داشته و باشد و مردم ایران تحت فشارهای بیشتری قرار بگیرند ما به نقطه بحران نزدیک خواهیم شد. این در حالی است که خطر جنگ هنوز از سر کشور رها نشده و هر لحظه امکان درگیری نظامی وجود دارد.
حمله اسرائیل به کشورهای منطقه چه تأثیری بر موضوع هسته ای ایران خواهد گذاشت؟
استراتژی اصلی آمریکا در خاورمیانه حفظ و تقویت اسرائیل و ساخت یک خاورمیانه نوین است. موضوعات دیگری که در این زمینه مطرح می شود فرعی است.به همین دلیل نیز از نظر آمریکا ایران باید در وضعیتی قرار بگیرد که نتواند موجودیت اسرائیل به خطر بیاندازد.در گام های بعدی نیز ایران باید در وضعیتی قرار بگیرد که نتواند امنیت اسرائیل را تهدید کند.به همین دلیل برنامه هسته ای ایران در اولویت کشورهای غربی قرار دارد و آنچه برای کشورهای غربی مهم است این است که ایران نتواند به صورت هسته ای موجودیت اسرائیل را تهدید کند.تا زمانی که آمریکا و کشورهای غربی به یک ضمانت عملی دست پیدا نکنند که برنامه هسته ای ایران موجودیت اسرائیل را تهدید خواهد کرد فشارها و تحریم ها بر سر جای خود باقی خواهد ماند.واقعیت غیرقابل انکار که برخی نمی خواهند آن را بپذیرند این است که در خاورمیانه کار دست آمریکا نیست و بلکه در اختیار اسرائیل است و تا زمانی که جمهوری اسلامی با اسرائیل درگیر است «همین آش است و همین کاسه.»تا زمانی که ایران به دنبال نابودی اسرائیل است نه تنها آمریکا و بلکه دنیای غرب و همین طور کشورهایی مانند ژاپن و کره جنوبی حاضر نیستند با ایران کنار بیایند.

با توجه به شرایط موجود کنش گری ایران و آمریکا به چه سمتی حرکت خواهد کرد؟

صحنه بازی ایران و آمریکا هر لحظه ممکن است تغییر کند و به سمت دیگری حرکت کند.آنچه امروز برای ما مشخص است این است که از نظر داخلی و خارجی در فشارهای بیشتری قرار خواهیم گرفت. ترامپ در صورتی از خود انعطاف نشان خواهد داد که بتواند از ایران امتیاز بگیرد. این در حالی است که ایران در شرایط کنونی در وضعیتی قرار ندارد که بتواند به ترامپ امتیاز بدهد.ترامپ خواسته های حداکثری خواهد داشت که برای ایران غیر قابل قبول است. آمریکایی ها معتقدند تنها کارتی که برای ایران باقی مانده برنامه هسته ای است که اگر ایران به درستی از این کارت استفاده نکند به جای اینکه امنیت زا باشد امنیت زدا خواهد شد.به همین دلیل اصولا زیاد به سود ایران نیست که با این کارت زیاد بازی کند. موضوع اصلی در شرایط کنونی این است که ایران از اساس توانایی درخواست گرفتن امتیاز را ندارد.در واقع بهترین دستآوردی که ایران می تواند به دست بیاورد این است که وضعیت از این که هست بدتر نشود. نکته دیگری که در این زمینه وجود دارد این است که ترامپ به دنبال این است که مدیریت خاورمیانه را در اختیار اسرائیل قرار بدهد که ایران با این موضوع مشکل اساسی دارد. واقعیت این است که در موضوع آمریکا ما در حال بازی شطرنج هستیم. این بازی در حالی در حال رخ دادن است که اقدام بعدی ترامپ غیر قابل پیش بینی است و هر لحظه احتمال دارد صحنه بازی را تغییر بدهد.کانون محوری که غرب در حال تصمیم گیری و تصمیم سازی درباره ایران است اسرائیل است.تا زمانی که موجودیت اسرائیل توسط ایران تهدید می شود کشورهای غربی حتی اجازه نخواهد داد ایران به سمت توسعه حتی به صورت محدود حرکت کند.