فضای پس از ماشه و دوگانه جنگ یا مذاکره

«بشارت نو» نقش بازیگران سیاسی در پسا ماشه را بررسی می کند؛
احسان انصاری/تحریم های ایران در حالی به روال قبل لز برجام بازگشته که پس از فعال شدن مکانیسم ماشه هم تهدیدهای اسرائیل علیه ایران افزایش پیدا کرده و هم اینکه دونالد ترامپ مردم جهان را به یک اتفاق ویژه در خاورمیانه دعوت کرده است. این در حالی است که مسعود پزشکیان عنوان کرده اگر تحریم ها برداشته شود امکان گفت وگو و مذاکره وجود خواهد داشت. همه این اتفاقات در چند ساعت اخیر نشان می دهد که فضای سیاسی کشور وارد دوران پرتلاطمی خواهد شد و به همین دلیل نوع بازی بازیگران سیاسی در این مقطع زمانی نقش تعیین کننده ای خواهد داشت.
منظور ترامپ از اتفاق ویژه در خاورمیانه چیست؟
ترامپ به زمان مناسب برای اتفاق ویژه در خاورمیانه اشاره کرده است.این در حالی است که اظهارات وی مبهم است و اشاره خاصی به جزئیات آن نشده است. رئیس‌جمهور آمریکا در پیامی در شبکه اجتماعی خود یعنی «تروث سوشال» نوشت: «ما یک فرصت واقعی برای ایجاد عظمت در خاورمیانه داریم. همه برای چیزی ویژه آماده‌اند، برای اولین بار در تاریخ. ما این کار را انجام خواهیم داد.».
ترامپ این سخنان را با لحنی تأکیدی مطرح کرد و گرچه مقصود دقیق او از این اظهارات روشن نیست، اما احتمالا رئیس‌جمهور آمریکا به طرحی که اخیرا برای غزه مطرح کرده اشاره دارد.پیشتر پایگاه خبری آکسیوس گزارش داده بود که ترامپ به همراه «استیون ویتکاف» فرستاده کاخ سفید، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل طرحی تازه برای پایان جنگ غزه ارائه و تاکید کرده‌اند که جنگ باید فوراً متوقف شود، زیرا ادامه آن انزوای بیشتر رژیم صهیونیستی در عرصه بین‌المللی را به دنبال خواهد داشت.طرح ترامپ شامل اصولی همچون آزادی تمامی اسرای باقی‌مانده، برقراری آتش‌بس دائمی، خروج تدریجی رژیم صهیونیستی از غزه، ایجاد سازوکار حکمرانی جدید بدون حضور حماس، تشکیل نیروی امنیتی متشکل از فلسطینی‌ها و نیروهای کشورهای عرب و مسلمان، تأمین مالی حکومت جدید غزه و بازسازی آن توسط کشورهای عربی و مسلمان خواهد بود. با این وجود هنوز مشخص نیست اظهارات مبهم ترامپ واقعا درباره غزه است و یا به ایران ارتباطی دارد یا خیر؟

ادعای نتانیاهو درباره اورانیوم غنی شده ایران
«بنیامین نتانیاهو» نخست‌ وزیر رژیم صهیونیستی در مصاحبه‌ای با شبکه فاکس‌نیوز مدعی شد که رژیم صهیونیستی از محل ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ایران آگاهی دارد. وی گفت: «ما قطعاً می‌دانیم کجاست. اطلاعات خوبی درباره محل آن داریم و این اطلاعات را با ایالات متحده به اشتراک می‌گذاریم.»
نتانیاهو همچنین در بخشی دیگر از گفت‌وگوی خود گفت که این رژیم در حال همکاری با تیم «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا بر سر یک طرح مربوط به غزه است.او بدون ارائه جزئیات بیشتر اظهار داشت: «ما با تیم رئیس‌جمهور ترامپ درباره طرحی برای نوار غزه کار می‌کنیم.»
در همین زمینه روزنامه صهیونیستی «اسرائیل الیوم»مدعی شد هرگونه جنگ جدید علیه ایران نه‌تنها کوتاه‌مدت و آسان نخواهد بود، بلکه برای رژیم صهیونیستی پرهزینه‌تر و پیچیده‌تر از گذشته تمام خواهد شد.
به نوشته این روزنامه صهیونیستی، اگرچه اولویت ایران همچنان دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک برای رفع تحریم‌هاست، اما سیاست‌های غربی که از نگاه تهران «شرایط تحمیلی» است، این کشور را به سمت تقویت بازدارندگی نظامی سوق داده است. در همین راستا، ایران علاوه بر افزایش آزمایش‌های موشکی، همکاری‌های دفاعی خود با روسیه و چین را نیز گسترش داده است.
اسرائیل الیوم در بخش دیگری از گزارش خود اذعان کرده است که در جنگ اخیر، اسرائیل با حمایت کامل آمریکا و بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته توانست ضرباتی وارد کند، اما در نبرد آینده شرایط مشابه نخواهد بود. به باور این رسانه، تغییر اولویت‌های واشنگتن و درگیری در پرونده‌های بین‌المللی دیگر می‌تواند سطح حمایت آمریکا را کاهش دهد و همین امر چالش‌های جدی برای تل‌آویو ایجاد خواهد کرد.
ادعای وزیر خارجه آمریکا پس از اجرایی شدن اسنپ‌بک
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا پس از اجرایی شدن اسنپ‌بک و بازگشت قطعنامه های لغوشده تحریمی علیه ایران، گفت: «یک توافق همچنان بهترین نتیجه برای مردم ایران و جهان است. برای اینکه این اتفاق بیفتد، ایران باید مذاکرات مستقیم را بپذیرد، به‌طور صادقانه و بدون تعلل یا پیچاندن موضوع برگزار شود.»
در چنین شرایطی دیپلمات‌های غربی استدلال می‌کنند که اکنون پس از اسنپ‌بک، ایالات متحده و سه کشور اروپایی اکنون اهرم فشار پیشنهاد رفع این تحریم‌ها و سایر تحریم‌ها را در اختیار دارند. اما برداشتن تحریم‌ها فرآیندی دشوار است و بعید است که امتیازات سریعی همچون آنچه سه کشور اروپایی اخیراً به دنبالش بودند، به همراه داشته باشد.

با آغاز اسنپ‌بک، ایران اعلام کرده که به‌طور دیپلماتیک واکنش نشان خواهد داد و اشاره کرده است که ممکن
است همکاری خود با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را حتی بیشتر کاهش دهد، درست در زمانی که قدرت‌های غربی و آژانس در حال مطالبه پاسخ‌هایی دربارۀ وضعیت ذخایر عظیم اورانیوم با غنای بالای آن هستند.
پس از آغاز بمباران اسرائیل، مجلس ایران قانونی را تصویب کرد که همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را تعلیق می‌کرد و بازرسی‌ها را منوط به تصویب شورای عالی امنیت ملی می‌دانست.ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ماه جاری یک توافق اعلام کردند که قرار بود مسیر را برای ازسرگیری کامل بازرسی‌ها هموار کند، اما از آن زمان پیشرفت چندانی حاصل نشده است.دیپلمات‌های اروپایی گفتند که آن‌ها به راهبردی بازمی‌گردند که از سال ۲۰۰۳ دنبال کرده‌اند: ترکیبی از فشار و گفت‌وگو.با این حال، بر خلاف یک دهه پیش، قدرت‌های بزرگ پس از رویدادهایی مانند جنگ اوکراین دچار انشقاق شده‌اند و همین امر فشار بر ایران برای دستیابی به توافق را دشوارتر می‌کند.
بن‌بست دیپلماتیک به نظر می‌رسد وارد مرحله‌ای تنش‌زا و طولانی‌مدت شود؛ بازرسان آژانس غایب هستند و در نتیجه، ابهام دربارۀ اینکه ایران در صحنه عمل چه می‌کند، احتمالاً افزایش خواهد یافت.