پیچیدگی های پنج پرونده کلیدی دیدار ترامپ و نتانیاهو

آیا نتانیاهو قدرت اقناع ترامپ را از دست داده است؟
میترا موحد/ بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم اسرائیل، راهی آمریکا شد تا با دونالد ترامپ دیدار کند؛ دیداری که گمانه‌زنی‌های مختلفی در خصوص دستورکار این نشست از سوی رسانه‌های اسرائیلی انجام شده است. این رسانه‌ها همزمان بازار شایعات را نیز در خصوص موضوع ایران داغ نگه داشته‌اند.
در این راستا به نظرمی رسد پنج پرونده کلیدی را محور مذاکرات آتی دو طرف معرفی کرده است که نشان‌دهنده پیچیدگی‌های صحنه منطقه‌ای و تداخل محاسبات سیاسی و امنیتی است. این دیدار در زمانی حساس انجام می‌شود و انتظار می‌رود نتایج آن اثرات گسترده‌ای بر سیاست‌های منطقه‌ای و روابط دوجانبه داشته باشد.
پرونده نخست به اجرای مرحله دوم تصمیم شورای امنیت و طرح ترامپ درباره نوار غزه مربوط می‌شود که به‌عنوان فوری‌ترین و پیچیده‌ترین موضوع شناخته می‌شود.
این مرحله شامل بندهای چالشی است که در صورت عدم انعطاف کافی اسرائیل، ممکن است کل طرح را با شکست مواجه کند. از جمله مهم‌ترین مشکلات، «شورای صلح» پیشنهادی است؛ فلسطینیان هرگونه شکل سرپرستی یا استعمار پنهان را رد می‌کنند و موفقیت این شورا منوط به محدود شدن مأموریت آن به توقف درگیری‌ها، ورود کمک‌ها و نظارت بر بازسازی است. همین مشکل در بند خلع سلاح حماس و مقاومت نیز مشاهده می‌شود، زیرا هیچ کشوری حاضر به پذیرش مسئولیت آن به جای اسرائیل نیست. این مسئله موجب بازتعریف مأموریت «نیروی ثبات بین‌المللی» شده تا صرفاً نظارت بر خطوط آتش‌بس و جلوگیری از بازگشت جنگ محدود شود. چالش دیگر مربوط به عقب‌نشینی اسرائیل از «خط زرد» است، جایی که تل‌آویو مقاومت شدیدی نشان می‌دهد و هرگونه عقب‌نشینی را مشروط به خلع سلاح مقاومت، تحویل آخرین جسد اسیر اسرائیلی و دریافت تضمین‌های امنیتی می‌کند که مانع بازسازی سازمان مقاومت شود. برخی دیدگاه‌های اسرائیلی حتی به دنبال تبدیل این خط از اقدام موقت به مرز دائمی هستند، با حفظ حاشیه امنیتی که امکان ترور، تجاوز و بمباران را در هر زمان برای اسرائیل فراهم کند. علاوه بر این، مسائل مرتبط با کرانه باختری و آینده آن تحت سیاست‌های الحاق تدریجی نیز بر پیچیدگی پرونده افزوده است. به نظر می رسد ترامپ با معادله دشواری روبه‌رو است؛ از یک سو تلاش می‌کند اسرائیل را راضی کند، اما از سوی دیگر می‌داند سقف بالای خواسته‌های اسرائیل، قابلیت پذیرش طرح او در میان فلسطینیان، جهان عرب و جامعه بین‌المللی را کاهش می‌دهد، رنج فلسطینیان را ادامه می‌دهد و خشم جهانی و انزوای اسرائیل را تشدید می‌کند.
بنابراین، به‌نظر می‌رسد ترامپ تلاش خواهد کرد نتانیاهو را به انعطاف در مسئله عقب‌نشینی، تسهیل عبور افراد و کالاها، ورود کمک‌ها و مصالح بازسازی و طراحی ترتیبات قابل قبول برای «شورای صلح» و «نیروی ثبات» متقاعد کند و نقش بیشتری به حکومت رام‌الله در مدیریت نوار غزه بدهد.

پرونده دوم مربوط به ایران است، جایی که گزارش‌ها از بازسازی برنامه هسته‌ای، ترمیم توانمندی‌های موشکی و ادامه حمایت تهران از نیروهای مقاومت در لبنان، یمن و فلسطین خبر می‌دهند.انتظار می‌رود بحث‌ها بر تشدید تحریم‌ها و محدود کردن فعالیت‌های ایران متمرکز باشد و امکان حمایت آمریکا از هر حمله اسرائیل بررسی شود، در حالی که هدف اصلی آمریکا جلوگیری از پیشروی ایران بدون ورود به جنگ منطقه‌ای گسترده است. پرونده سوم شامل عادی‌سازی روابط و الزامات امنیتی است و به تلاش برای «مهندسی» روابط منطقه‌ای به نفع مسیرهای حل و فصل مربوط می‌شود.
این موضوع شامل تلاش‌های اسرائیل برای دریافت تضمین‌های امنیتی از لبنان و سوریه، فشار برای خلع سلاح حزب‌الله، تثبیت منطقه امنیتی تحت کنترل اسرائیل در جنوب غرب سوریه و احتمال حمایت آمریکا از عملیات علیه مقاومت در لبنان است.با این حال، رویکرد آمریکا محتاطانه‌تر است و ابزارهای خشن اسرائیل و سیاست تحقیر را تهدیدی برای ثبات می‌داند و ممکن است مسیر عادی‌سازی را با شکست مواجه کند و خشم عمومی را برانگیزد. بنابراین، آمریکا احتمالاً بر کاهش تنش و تضمین امنیت از طریق کانال‌های رسمی و احیای مسیر عادی‌سازی با عربستان و بازسازی روابط اسرائیل با ترکیه تمرکز خواهد کرد.

پرونده چهارم به بازسازی جایگاه بین‌المللی اسرائیل اختصاص دارد، به ویژه پس از آسیب شدید تصویر آن در نتیجه جنگ غزه و نقض حقوق بشر در لبنان، سوریه و یمن. این پرونده شامل فشار بر دیوان بین‌المللی عدالت و دادگاه کیفری بین‌المللی برای لغو یا تعلیق پرونده‌های علیه اسرائیل و رهبران آن است. پرونده پنجم مربوط به روابط دوجانبه واشنگتن و تل‌آویو است و شامل تضمین ادامه کمک‌های نظامی، توسعه همکاری‌های تجاری، رفع اختلافات تعرفه‌ای و تلاش برای بهبود تصویر اسرائیل در جامعه آمریکا می‌شود، در شرایطی که تغییرات قابل توجهی در افکار عمومی، به ویژه میان جوانان و دانشجویان و افزایش شکاف در حزب جمهوری‌خواه درباره شرایط حمایت مشاهده می‌شود.
اهمیت این دیدار با توجه به فشارهای داخلی بر نتانیاهو افزایش یافته است؛ همزمان با نزدیک شدن انتخابات کنست، پیشرفت مخالفان در نظرسنجی‌ها و ظهور نفتالی بنت به‌عنوان رقیبی جدی، به طوری که نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد حدود ۵۲ درصد اسرائیلی‌ها با نامزدی نتانیاهو مخالف هستند. در مقابل، ترامپ نیز با انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر ۲۰۲۶ مواجه است و پیشرفت دموکرات‌ها در نظرسنجی‌های مجلس نمایندگان، او را وادار به دنبال کردن دستاوردهای سیاسی و اقتصادی ملموس می‌کند.
به نظر می رسد میان نیاز نتانیاهو به حمایت آمریکا و نیاز ترامپ به پیشرفت‌های منطقه‌ای، چارچوب این دیدار شکل می‌گیرد و احتمالاً هر دو طرف مجبور به امتیازدهی متقابل برای جلوگیری از شکست و سقوط طرح خواهند بود.