چند بار باید سیاست شکستخورده را تکرار کرد؟
- شناسه خبر: 14799
- تاریخ و زمان ارسال: 4 خرداد 1404 ساعت 9:00
- منتشرکننده: مدیریت
فرشاد مومنی اقتصاددان با هشد ار نسبت به آثار مخرب افزایش وارد ات؛
خیلی تلخ و غمانگیز است که د ر حالی که جزء الفبای مد یریت اقتصاد ی این است که می گویند تورم ماهیتا و د ر ذات خود ، یک امر سیاسی است و یعنی د ستپخت نظام تصمیم گیری های اساسی کشور است، حالا که افتضاح شوک د رمانی د وره خود شان آشکار شد ه، به جای اینکه بگویند ما فهمید یم که ماجرای جهش نرخ ارز چه غلطی بود ، می گویند ما نمی د انیم برویم یقه چه کسی را بگیریم!؟ مگر د ر ربع اول قرن بیست و یکم، د ر امری که صد د رصد تحت کنترل د ولت رخ می د هد ، د ولت باید د نبال کسی بگرد د تا یقه اش را بگیرد !؟ این آشفتگی و این اظهارات ناسنجید ه ای که مطرح میکنند شرم آور است. شما با ند انم کاری هایتان و با شوک د رمانی، بحران حاد عرضه حاملهای انرژی ایجاد کرد ید ، بعد د ر واکنش به این مسئله، حرفهایی می زنید که حتی شنید نش شرم آور است. حالا که د ر باتلاق شوک د رمانی گیر کرد ه اند ، می گویند هرکسی مرد است، بیاید این ماجرای بحران برق را حل کند ! بسیار تاسف بار است. شما که د ر اثر شوکی که زمستان سال گذشته د ر د ولت خود تان ایجاد کرد ید ، اکنون به این روز افتاد ید و این گونه حرف می زنید ، اکنون د وباره برای اینکه شوک قیمت حامل های انرژی نقشه می کشید !؟
د ر نشستی تخصصی «بازار مسکن با تمرکز بر مسکن استیجاری»، فرشاد مومنی، اقتصاد د ان و استاد د انشگاه علامه طباطبایی، با ارائه تحلیلی ریشهای از وضعیت کنونی بازار مسکن د ر ایران، به نقد جد ی سیاستهای اقتصاد ی چهار د هه اخیر د ر این حوزه پرد اخت. مومنی د ر ابتد ای سخنان خود بر شد ت یافتن بیسابقه بحران مسکن و فقر مسکن د ر ایران تأکید کرد و گفت: سیاستهای اقتصاد ی چهار د هه اخیر مبتنی بر شوکد رمانی، بهویژه د ر حوزههایی مانند آزاد سازی قیمتها و کوچکسازی د ولت، نتایج معکوس د اشتهاند . این سیاستها به جای بهبود ، به تشد ید نابرابری، فقر، و بیثباتی اقتصاد ی منجر شد هاند .
حسن نیت کافی نیست؛ فقد ان تخصص و برنامهریزی، بلای جان اقتصاد و مسکن
فرشاد مومنی، د ر نشست بررسی «مسائل بازار مسکن، با تمرکز بر مسکن استیجاری» د ر موسسه مطالعات د ین و اقتصاد ، با بیان اینکه اگر ما تصویر کلی از اوضاع و احوال اقتصاد ی – اجتماعی مان ند اشته باشیم، مواجهههای انفعالی و جزئی نگر و مورد ی به هیچ وجه کارساز نیست، خاطرنشان کرد : د ر تجربه 35 سال گذشته، گمان کرد هایم که از طریق اجازه عملکرد آزاد انه د اد ن به نیروهای بازار، به صورت خود به خود ی و بد ون برنامه و تمهید سازمان و بستر نهاد ی مناسب، میتوانیم مشکلاتمان را حل و فصل کنیم. از آنجا که بخش غالب تصمیم گیران کشور، به طور همزمان که فاقد صلاحیت های تخصصی هستند حسن نیت نسبتا خوبی د ارند ، تصور کرد ند اگر مسائل را می شود به این ساد گی، حل و فصل کرد ، چرا ما به آن سرعت و شتاب ند هیم، بنابراین سراغ رویکرد شوک د رمانی رفتند .
۴ د هه زخم جنگ روی شهرها؛ نتیجه عجله بد ون برنامه و شوکهای بیضابطه به نرخ ارز
وی ضمن یاد آوری اینکه د ر سالهای آغازین پس از جنگ میخواستند هرچه سریعتر خرابیهای ناشی از جنگ را برطرف کنند و با تصور اینکه کل ماجرای بازسازی خسارتهای جنگ فقط تابع د رآمد های ریالی د ولت است، جهش بی سابقه ای د ر نرخ ارز ایجاد کرد ند تا بازسازیها تسریع شود اما هنوز بعد از نزد یک 4 د هه، آثار زخمهای د وره جنگ به وضوح د ر این شهرها قابل مشاهد ه است، افزود : اگر حسن نیت و عجله د اشته باشید ، اما خرد کارشناسی و یک برنامه اجرایی عملیاتی قابل اعتنا ند اشته باشید ، همه چیز به ضد خود ش تبد یل می شود . متفکران بزرگ توسعه می گویند کل ماجرای توسعه این است که ما باید د و هم راستایی ایجاد کنیم، هم راستایی میان منافع شخصی و منافع جمعی و هم راستایی میان ملاحظه های کوتاه مد ت و بلند مد ت.
۴۰ سال شوک د رمانی؛ وعد هها محقق نشد ، کشور د ر ورشکستگی و بیاعتباری فرو رفت
این اقتصاد د ان تاکید کرد :د ر د وره ۴۰ سالگی شوک د رمانی، تمام پیشبینی های آنها که نسبت به شوک د رمانی و عواقب آن هشد ار مید اد ند به صورت کامل محقق شد ه، اما حتی یکی از آن هد ف گذاری ها و نیتها و سیاستهای معطوف به آزاد سازی و رهاسازی محقق نشد ه است. کاش هد فها محقق نمی شد ، بلکه ما با یک واگرایی های بسیار وحشتناک هم روبرو هستیم؛ همانطور که گزارشهای رسمی می گویند فقط د ر د وره ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۵ با اینکه بی سابقه ترین از نظر اند ازه شوک ناگهانی به نرخ ارز اتفاق افتاد ه، نه تنها اوضاع و احوال مالی حکومت بهتر نشد بلکه به طرز فاجعه آمیزی به سمت ورشکستگی و بی اعتباری پرتاب شد ند . فقط د ر آن د وره هشت ساله اند ازه بد هی های د ولت از کانال بود جه عمومی د ر عرض هشت سال هشت برابر شد و اند ازه بد هی های د ولت از کانال شرکت های د ولتی د ر عرض هشت سال ۲۳ برابر شد و این ماجرا با همان شیب به غایت واگرا د ر میان انتظارات و آنچه که عملا محقق شد ه همچنان استمرار د ارد .
نزد یک به یک چهارم کل جمعیت حاشیه نشین شد ند
مومنی خطاها د ر عرصه سیاستگذاری اقتصاد ی را منحصر به مسائل اقتصاد ی ند انست و با بیان اینکه ۶۰ تا ۷۰ د رصد و د ر بعضی از د هکهای د رآمد ی تا ۸۰ د رصد مزد و حقوق د ریافتی افراد صرف اجاره خانه می شود د ر نتیجه آنها نمی توانند برای آموزش فرزند ان و سلامت و بهد است و امور فرهنگی هزینه ای کنند ، گفت: مسکن یکی از خصوصی ترین بخش های اقتصاد ایران است، اما وقتی آن را آلت د ست عارضه های شوک د رمانی میکنید ، فقط یک عارضه اش این است که مرد م را اینقد ر به فقر و فلاکت اند اختید اما آمارهای رسمی که خوشبینانه و محافظه کارترین آمارها هستند می گویند نزد یک به یک چهارم کل جمعیت حاشیه نشین شد ند . از جامعه شناسان کمک بگیرید تا بد انید پد ید ه حاشیه نشینی شهری چه ماجراهایی د ارد ! یکی از مقامات سازمان زند انها میگفت ویژگی مشترک نزد یک به ۷۵ د رصد زند انی های ما این است که حاشیه نشین هستند . آیا زمان آن نرسید ه که عزیزان چرتشان پاره شود !؟
بحران انرژی با ند انمکاری و شوکد رمانی ایجاد شد و واکنشها به آن شرمآور است
این اقتصاد د ان با بیان اینکه از ۱۳۶۸ تا امروز نزد یک ۵۰۰ میلیارد د لار ارز از کشور د ر بازار قاچاقچی ها ریخته شد ه اما اسم آن بازار را بازار آزاد ارز می نامند و یا شوک به نرخ ارز ایجاد می کنند و با آن همه مفسد ه و بیچارگی که برای مرد م ایجاد می کند آن را اصلاح نرخ ارز می نامند و همه چیز مضحکه شد ه و الفاظ را هم از کارکرد و معنا اند اخته اند ، اد امه د اد : خیلی تلخ و غمانگیز است که د ر حالی که جزء الفبای مد یریت اقتصاد ی این است که می گویند تورم ماهیتا و د ر ذات خود ، یک امر سیاسی است و یعنی د ستپخت نظام تصمیم گیری های اساسی کشور است، حالا که افتضاح شوک د رمانی د ر د وره خود شان آشکار شد ه، به جای اینکه بگویند ما فهمید یم که ماجرای جهش نرخ ارز چه غلطی بود ، واکنششان این است که می گویند ما نمی د انیم برویم یقه چه کسی را بگیریم!؟ مگر د ر ربع اول قرن بیست و یکم، د ر امری که صد د رصد تحت کنترل د ولت رخ می د هد ، د ولت باید د نبال کسی بگرد د تا یقه اش را بگیرد !؟ این آشفتگی و این اظهارات ناسنجید ه ای که مطرح میکنند شرم آور است. شما با ند انم کاری هایتان و با شوک د رمانی، بحران حاد عرضه حاملهای انرژی ایجاد کرد ید ، بعد د ر واکنش به این مسئله، حرفهایی می زنید که حتی شنید نش شرم آور است.
تشد ید تورم، ویژگی مشترک تمام شوک هایی که به قیمت های کلید ی وارد شد
این استاد اقتصاد د انشگاه علامه طباطبایی اد امه د اد : ویژگی مشترک تمام شوک هایی که به قیمت های کلید ی وارد شد ه، این است که تورم را د ر ایران شد ت بخشید ند . بیش از صد سال از زمانی که کینز، کتاب پیامد های اقتصاد ی صلح را د ر سال ۱۹۲۰ نوشت، می گذرد . این کتاب که ثبت تجربههای مربوط به آثار تورمی اقتصاد جنگ جهانی اول است می گوید یکی از فهمهای بزرگی که ما به د ست آورد یم، این است که د ر چارچوب مناسبات تورم، جامعه به یک کازینو و قماره تبد یل می شود و آنها که باید بفهمند و سهل انگارانه سراغ سیاستهای تورم زا نروند باید بد انند که د ر شرایط تورمی، همه قرارد اد های اجتماعی متزلزل می شود . این که شیوه اد اره کشور نیست.
کمر رژیم قاجار را بد هی خارجی شکست
رئیس موسسه مطالعات د ین و اقتصاد ضمن یاد آوری اینکه کمر رژیم قاجار را بد هی خارجی شکست، به تجربه ناتوانی سریلانکا د ر پرد اخت بد هی اش به چین اشاره کرد و افزود : زلنسکی این گونه از مرد م رای گرفت که گفت من اجازه نمی د هم کار اوکراین و روسیه به جنگ کشید ه شود ، اما آنها که یک باره از این آد م، قهرمان جنگ ضد روسی ساختند و گفتن برو جلو ما هوایت را د اریم، اکنون می گویند تمام آنچه که آن زمان اسمش را «کمک» گذاشته بود یم، « وام » بود و بابت بازپرد اختش ببینید چه چیزهایی را از اوکراین مطالبه میکنند !
سال 1403، رکورد تاریخی وارد ات ایران را شکسته اند
مومنی با بیان اینکه واقعا شرم آور است که بگوییم اهتمام به عد الت د اریم و وحشتناکترین فشارها را به معیشت اجاره نشینها که بخش بزرگی از آنها از نظر مالی جزء گرفتارترین گروههای جمعیتی کشور هستند وارد کنیم، اظهارد اشت: وقتی اساس را بر شوک د رمانی، کارها د چار تناقض می شود ، رفتارهای ما د ر زمینه سیاستهای تجاری، با تمرکز بر سیاستهای مربوط به تشویق وارد ات، این تناقض و از ریخت افتاد گی و گسیختگی و گم کرد ن جهت ها را به شکل عریان نشان می د هد . از یک طرف تا مرد م به وضعیت انتقاد می کنند می گویید ما د ر جنگ اقتصاد ی هستیم بعد د ر سال 1403، رکورد تاریخی وارد ات ایران را شکسته اند ! مگر کسی که د ر شرایط جنگی است، د ر بود جه اش برای برای وارد ات کالاهای لوکس مثل خود رو و از این قبیل د لار می گذارد !؟ اینها مسائل پیچید ه ای نیستند .
شوک د رمانی چاقوی مافیاها را تیز می کنید و به جان مرد م می اند ازید
این اقتصاد د ان ضمن انتقاد نسبت به عملکرد نهاد های نظارتی، گفت: چه اتفاقی د یگر باید د ر کشور بیفتد تا عزیزان متوجه شوند که راه رفتن روی ریل شوک د رمانی راه چاره این جامعه نیست، شما باید ریل را تغییر د هید . باید بفهمید که د ر کاد ر شوک د رمانی شما چاقوی مافیاها و رباخوارها و د لال ها و سود اگرها و وارد اتچی ها را تیز می کنید و به جان مرد م می اند ازید . بنگاه های تولید ی را به افلاس و ورشکستگی و به تولید زیر ظرفیت اند اختید ، مرد م را د چار فقر، افلاس و فلاکت کرد ید و آسیب بینند ه اصلی هم خود د ولت است.
مومنی با بیان اینکه د ر گزارش اقتصاد ی سال ۱۳۷۳ گفته شد که د ر اثر شوک د رمانی با هر یک واحد د رآمد ی که د ولت کسب کرد ه، هزینه های مصرفی اش 3.5 برابر شد ه و هزینه های سرمایه ای د ولت هم بیش از این افزایش پید ا کرد ه است، خاطرنشان کرد : چند هفته پیش مرکز پژوهش های مجلس د ر گزارشی آورد ه که د رصد خانوارهایی که قاد ر به تامین هزینه های آموزشی فرزند انشان نیستند به طرز وحشتناکی جهش پید ا کرد ه و همزمان اهتمام د ولت به تخصیص منابع برای آموزش همگانی هم سقوط نشان می د هد . یعنی نه خانواد ه ها د یگر می توانند از آموزش بچه های معصوم و مظلوم این مملکت، برآیند و نه د ولت می تواند آنها را پشتیبانی کند . آنچه که بسیار شرم آور است، این است که مرتبا به گزارش هایی استناد می کنند و می گویند از نظر اند ازه اقتصاد ما رتبه 20 هستیم! شما شرم نمیکنید که د ر حالی که اند ازه اقتصاد تان این است، میزان تعهد د ولت به هزینه های آموزشی نسبت به تولید ناخالص ملی حد ود نصف میانگین جهانی است!؟ د اد ه های اهتمام حکومت به سلامت مرد م از این هم شرم آور تر است. شما نمی خواهید به هوش بیایید !؟
از این مسیر عامه مرد م و تولید کنند ه ها تنبیه می شوند
مومنی تاکید کرد : از این مسیر عامه مرد م و تولید کنند ه ها تنبیه می شوند و هر روز فقر تغذیهای شد ت پید ا می کند . فقر سلامتی، فقر آموزشی، فقر مسکن و د ر کل فقر رفاهی برای اکثریت قاطع جمعیت رو به سقوط می گذارد و مافیاها هر روز چاق تر و چاق تر می شوند ! روی این ریل نجاتی برای ایران قابل تصور نیست. شما باید شوک د رمانی را متوقف کنید و تمام روند های ضد کارایی و فساد زای د یگر ، مانند مید ان د اد ن بی ضابطه به بانکهای خصوصی، آزاد سازی وارد ات افراطی و مشکوک و د هها مورد د یگر را متوقف کنید . اگر بخواهیم نجات پید ا کنیم، باید رویمان را به مرد م و تولید فناورانه کنیم.
این اقتصاد د ان با یاد آوری اینکه د ر کنار همه این تلخی ها و ناگواری ها و تاسفها، مایه امید این است که همه این مسائل د ر تسخیر علم قرار د ارند و ما میتوانیم بفهمیم که چرا به این روز افتاد یم و راه نجات از آنها چیست، گفت: این آزاد سازیها و خصوصیسازیهای نابخرد انه و این شوک د رمانیهای نابخرد انه ما را د چار بحران کرد ه اند .
قانون مالیات بر خانههای خالی به طور شرمآوری اجرا نمیشود ، چرا مسئولان مواخذه نمیشوند ؟
مومنی تاکید کرد : چه د ر ساحت مسکن ملکی و چه د ر ساحت مسکن اجارهای، ایران روی بهبود به خود نخواهد د ید ؛ مگر اینکه تقاضاهای سود اگرانه مسکن کنترل شود . شما اگر ۱۰۰ تمهید بیند یشید و به این موضوع کاری ند اشته باشید ، تمام آنها از کارکرد میافتد ؛ نمونه اش مالیات بر خانههای خالی است که به شد ت شرمآور است. شما زورتان به کارمند ان و کارگران بیچاره اینگونه می رسد که صد د رصد مالیات را از آنها می گیری و آن وقت بگویید عملکرد تان د ر مورد مالیات بر خانه های خالی چه نسبتی با الزام قانونی د اشته است!؟ رویتان می شود !؟ مگر این قانون نیست!؟ چطور می شود د رباره زلف خانم ها به قانون استناد میکنید ! این هم قانون است د یگر! چرا یک بار نمی شنویم آنها که این میزان د ر انجام وظیفه قانونیشون اهمال می کنند ، مورد مواخذه قرار بگیرند !؟ برای اینکه همه اینها حساب و کتابهایی د ارد . وقتی بخش قابل اعتنای ساختار قد رت، به تسخیر گروههای غیر مولد د ر می آید نظام ترجیحات تغییر می کند ، می گویید می خواهید عد الت برقرار کنید اما نظام مالیات ستانی و نظام پولی ات واژگون است.
غم انگیز است که افزایش تعد اد صاحب خانه هایمان هیچ نسبتی با تعد اد خانه هایی که ساختیم ند ارد
این اقتصاد د ان به گزارش وزارت کار د رباره اینکه ۵۰ د رصد کل جمعیت ایران د ر تمام عمر حتی یک بار هم نمی توانند یک وام بانکی بگیرند ، گفت: خیلی مرد م مظلوم، نجیب و مستحکمی د اریم که علیرغم همه این ناملایم ها، مد ارا میکنند . خیلی غم انگیز است که ما د ر کشور این پاراد وکس بزرگ را د ر مسکن د اریم که مرتب خانه میسازیم اما افزایش تعد اد صاحب خانه هایمان هیچ نسبتی با تعد اد خانه هایی که ساختیم ند ارد . مهر 1401، مرکز بررسی های استراتژیک ریاست جمهوری د ر گزارشی اعلام کرد د ر یازد ه ساله 1358 تا 1395 حد ود یازد ه میلیون خانه د ر ایران ساخته شد ه! یعنی سالی یک میلیون مسکن ساخته شد ه اما بحران مسکن حاد تر شد ه اما فقط حد ود 2.5 میلیون نفر به تعد اد مالکان و حد ود 3 میلیون و 260 هزار نفر به تعد اد مستاجران اضافه شد ه است. عزیزان باز عبرت نمی گیرند .
بازی با قیمتها برای کنترل تقاضا بیفاید ه است، تولید کنند گان پراتلاف تشویق میشوند !
مومنی با بیان اینکه روزانه بیش از 1.3 میلیون بشکه معاد ل نفت خام، د ر فرایند های تولید ، انتقال و توزیع حاملهای انرژی تلف می شود و آنها می خواهند از طریق افزایش قیمت و تنبیه مصرف کنند گان که د ر این اتلاف عظیم هیچ نقشی ند ارند ، مشکل کمبود ها را رفع کنند ، اد امه د اد : چند بار آزمون می کنید !؟ چند بار شکست بخورید می گویید د یگر بس است!؟ بازی با قیمت، ابزار کنترل تقاضا است شما د ر بخش عرضه حاملهای انرژی مشکل د ارید . کارشناسان هم می گویند با این تنبیه مرد م، نه تنها این مشکل حل نمی شود ، بلکه تولید کنند ه ناکارآمد و پراتلاف و اسراف ، از اینکه به او کاری ند اری، تشویق می شود !
وقتی می گوییم راه حل چیست!؟ می گویند باید شوک جد ید وارد کنیم
این اقتصاد د ان توضیح د اد : د اد ه های گزارشهای رسمی منتشر شد ه، بسیار تکان د هند ه است و می گوید فقط د ر یک د وره زمانی کوتاه، د ر اثر همان رویکرد شوک د رمانی و رها کرد ن مافیاها و سود اگرها و د لالها و انتقال تمام فشارها به مرد م، قیمت مسکن د ر تهران فقط از اسفند ۱۳۹۶ تا شهریور ۱۴۰۱ بیش از ۷۵۰ د رصد رشد د اشته است. یعنی با سیاستهای تورم زا و با رها کرد ن سود اگرها مرتب امید مرد م را اول به خانهد ار شد ن ناامید کرد ید ، همانطور که گزارشهای رسمی می گوید د ر بعضی از د هکهای د رآمد ی، زمان مورد نیاز برای خانه د ار شد ن از صد سال عبور کرد ه است. ببینید اینها چقد ر شرم آور است! چرا قباحت این چیزها را متوجه نمی شوید !؟ با شوک د رمانی و سیاست تورم زا، فشار بر معیشت، مسکن، آموزش و سلامت مرد م را تنگ میکنید و مرتب مافیاها را چاقتر میکنید ، بعد م وقتی می گوییم راه حل چیست!؟ می گویند باید شوک جد ید وارد کنیم!
مسئولان کشور قبل از مرگ سهراب متوجه شوند
مومنی د ر پایان ابراز امید واری کرد که مسئولان کشور قبل از مرگ سهراب متوجه شوند که د ر این مسیر برای ایران راه نجاتی قابل تصور نیست و مسیر سیاستهای تورم زا و شوک د رمانی فقط میتواند بر گستره و عمق فاجعه ها و وابستگی های ذلت آور شد ت ببخشد .
