کشمکش تندروها و دولت پزشکیان بر سر اینترنت

«بشارت نو» از خسارتهای قطع اینترنت گزارش می دهد؛
میترا موحد/ پزشکیان در حالی به شورای عالی امنیت ملی دستور داده که اینترنت رابه حالت قبل باز گرداند که ایران پس از اعتراضات خیابانی با قطعی بی سابقه اینترنت مواجه شده بود.
هنوز برآورد رسمی هم از خسارت‌های قطع ارتباطات از سوی کسب‌وکارها و انجمن‌های صنفی صورت نگرفته، اما داده‌های پیشین نشان از رقم قابل توجهی دارند. مثلاً انجمن صنفی کسب‌وکارهای اینترنتی، 11 تیرماه سال جاری و پس از پایان جنگ، در نامه‌ای خطاب به وزیر ارتباطات و مدیریت شرکت ارتباطات زیرساخت، به صورت خوشبینانه، زیان‌های قطعی اینترنت را یک‌ونیم میلیون دلار به ازای هر یک ساعت قطعی برآورد کرده بود.
همچنین براساس گفته‌های پیشین وزیر ارتباطات می‌توان برآورد دیگری از خسارت به کسب‌وکارهای اقتصاد دیجیتال داشت. ستار هاشمی 30 تیرماه گزارشی درباره وضعیت ارتباطات در دوره جنگ به مجلس ارائه کرد و گفت: «در هر دو روز، معادل یک همت به اقتصاد دیجیتال کشور خسارت وارد شد».اگر این رقم را تا به امروز محاسبه کنیم به ازای10 روز قطعی اینترنت رقمی بالغ بر 5همت به اقتصاد دیجیتال کشور آسیب وارد شده است.
مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی نیز آبان سال گذشته گزارشی درباره خسارت فیلترینگ منتشر کرد. در آن گزارش سه سناریو خوش‌بینانه، میانه و بدبینانه درباره میزان اثرگذاری فیلترینگ و اختلال اینترنت بر اقتصاد دیجیتال دیده شده بود.
در این گزارش به صورت خوش‌بینانه، فیلترینگ و اختلال اینترنت روزانه 9.5 میلیون دلار و به صورت بدبینانه روزانه 28.65 میلیون دلار خسارت به اقتصاد دیجیتال می‌زند. یعنی ساعتی بین 53 میلیارد تومان تا 161 میلیارد تومان. البته این داده برای فیلترینگ و اختلال اینترنت بوده، مشخص است که قطعی اینترنت آسیب‌های بسیار بیشتری دارد.

سایت خبری «دیجیاتو» در گزارشی با استناد به داده‌های رسمی مقامات حوزه تجارت الکترونیک برآورد کرد که «پس از گذشت 90 ساعت از قطعی اینترنت، خسارت این قطعی حدود 18 هزار میلیارد تومان (135 میلیون دلار) است». اگر این عدد را به 10 روز در نظر بگیریم به نظرمی رسد که قطعی اینترنت در ایران خسارت زیادی برجای گذاشته است.
نکته دیگر اینکه پس از قطعی اینترنت و از دسترس خارج شدن سایت‌ها و پلتفرم‌هایی که امکان چت در آنها وجود داشت، گروهی از شهروندان به سایت‌هایی که فضایی برای انتشار پیام داشتند، مراجعه کردند به این امید که شاید کسی با آنها گفت‌وگو کند . یکی از این سایت‌ها، «زومیت» بود که کاربران در بخش کامنت‌ها از تنهایی و ترس‌هایشان می‌نوشتند و به دنبال همکلام می‌گشتند، اما زومیت هم به سرعت از دسترس خارج شد و زمانی که کاربران سراغ «زومان» رفتند، این سایت نیز خیلی زود به محاق انسداد رفت . اما این قطعی ارتباطات انسانی در بستر مجازی و حتی در ساعاتی تلفنی، یقینا تبعات روانی کوتاه و بلندمدتی خواهد داشت.
تندروها به دنبال تدوام قطعی اینترنت
در چنین شرایطی تندروها همواره به دنبال تدوام قطعی اینترنت بودند.حمید رسایی در این زمینه عنوان کرد: در حالی که مشخص بود روز پنجشنبه (۱۸ دی ماه) آشوب در راه است و با وجود درخواست شورای عالی امنیت ملی، اینترنت با تاخیر قطع شد. اگر عده ای استنکاف نکرده بودند، کار به اینجا نمی رسید.
وی اظهار کرد: از سوی دیگر پس از آنکه فتنه آرام شد باید سکوها و پیام ها رسان های داخلی با سرعت باز می شد اما شاهد تاخیر در این زمینه بودیم و عملا اجازه داده نشد که نیروهای جهادگر به خوبی مسائل را تبیین کنند.
خبرگزاری وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی نیز در روزهای اخیر حداقل 3 گزارش علیه بازگشایی احتمالی اینترنت بین الملل منتشر کرده است؛ اتفاقی که به نظر می آید منتفعان وضع وجود را از تلاش دولت برای «اتصال به اینترنت بین الملل» نگران کرده است.
این خبرگزاری ابتدا پرسیده که «آیا عبور ناگهانی از محدودیت‌ها درست ترین راهکار مواجهه در شرایط کنونی است؟ اگر شرایط فزاینده اغتشاشات که منجر به مسدود سازی اینترنت شد قابل پیش بینی نبود امروز حداقل می‌بایست از تجربه به دست آمده در مدیریت این صحنه حداکثر استفاده را داشت. دولت و مسئولین امر بهتر است پیش از هر تصمیمی برای رفع محدودیت‌ها و عادی سازی شرایط به این مساله فکر کنند که پس از تحمیل محدودیت‌ها امروز مردم انتظار دارند فضای مجازی به گونه‌ای دوباره در اختیارشان قرار گیرد که به ناگاه نگران از بسته شدن آن به دلیل عدم اشراف کافی نظام حکمرانی نباشد.»
«مهر تاکید می کند که «بازگشت غیرهدفمند به شرایط قبلی نماد ناکارآمدی در حکمرانی خواهد بود. پیش از بازگشت به شرایط قبل باید به چند پرسش مهم پاسخ داد نخست آنکه آیا تهدیدهای ناشی از اعمال تنظیم گری مناسب در فضای مجازی برطرف شده است. آیا ظرفیت آشفتگی اجتماعی شبکه‌های هدایتگر این اغتشاشات در فضای مجازی از بین رفته است؟ آیا نظام دسترسی پیش برنده و قابل قبولی برای آینده در نظر گرفته شده است. ممکن است پاسخ این باشد که جواب این سوال‌ها در کوتاه مدت به دست نخواهد آمد اما در تنظیم نسبت شرایط و امکانات می‌بایست واقع‌نگر بود به نظر می‌رسد این بار هم ما ممکن است پیش از تصمیم بلند مدت و در نظر گرفتن مصالح کلان برای عبور از بحران، اسیر اقدامات شتاب‌زده شویم.
این خبرگزاری همچنین به نقل از فردی که او را «کارشناس زیر ساخت» معرفی کرده، اظهار داشته که «باز کردن اینترنت بین‌الملل حمله به زیرساخت‌های حیاتی و اقتصادی کشور را در وضعیت فعلی فراهم می‌کند.»
معاون رئیس‌جمهور: اینترنت تا آخر هفته به وضعیت عادی بازمی‌گردد
در این زمینه افشین، معاون علمی رئیس‌جمهور گفت: شبکه اینترنت کشور به‌تدریج در حال بازگشت به وضعیت عادی است و محدودیت‌های موجود به‌زودی مرتفع خواهد شد. وی ادامه داد: پیش از این، تمهیداتی اتخاذ شده بود تا در صورت تداوم اختلالات، خدمات اینترنت از طریق «آی‌پی ثابت» به شرکت‌های بزرگ ارائه شود تا چرخه فعالیت آن‌ها متوقف نشود.
معاون علمی رئیس‌جمهور گفت: باید توجه داشت که در مدل توسعه اقتصاد دیجیتال، صرفِ اتصال شرکت‌ها به شبکه کافی نیست؛ چراکه تداوم فعالیت این کسب‌وکارها مستلزم دسترسی کاربران و مشتریان به اینترنت است.