سیاستهای رفاهی دولت در آزمون معیشت
- شناسه خبر: 22027
- تاریخ و زمان ارسال: 19 خرداد 1405 ساعت 12:11
- منتشرکننده: مدیریت
«بشارت نو» سایه روشن های احکام جدید بازنشستگان تأمین اجتماعی را بررسی میکند:
فیروزه نعیمی/پس از ماهها انتظار و گمانهزنی درباره نحوه افزایش حقوق و اجرای متناسبسازی مستمریها، سازمان تأمین اجتماعی سرانجام از صدور احکام جدید بازنشستگان و مستمریبگیران در سال ۱۴۰۵ خبر داد؛ احکامی که بیش از ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر را دربرمیگیرد و قرار است مهمترین مطالبه جامعه بازنشستگی کشور در سال جاری را تا حدی پاسخ دهد.
این تصمیم در شرایطی اجرایی شده است که بازنشستگان تأمین اجتماعی طی سالهای اخیر همواره از کاهش قدرت خرید، فاصله درآمدها با هزینههای واقعی زندگی و رشد مستمر هزینههای درمانی گلایه داشتهاند. اکنون سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است که علاوه بر اعمال افزایش سنواتی حقوق، آخرین مرحله متناسبسازی نیز اجرا شده و بازنشستگان میتوانند از طریق سامانههای غیرحضوری احکام جدید خود را مشاهده کنند.
با این حال پرسش اصلی همچنان پابرجاست؛ آیا افزایشهای اعلامشده میتواند بخشی از فشارهای اقتصادی سالهای اخیر را جبران کند یا بازنشستگان همچنان با چالش معیشتی مواجه خواهند بود؟
پایان انتظار چندماهه بازنشستگان
موضوع تعیین تکلیف حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی در ماههای اخیر به یکی از مهمترین مطالبات اجتماعی کشور تبدیل شده بود. انتشار اخبار متعدد درباره درصدهای مختلف افزایش حقوق، نحوه اجرای متناسبسازی و زمان صدور احکام موجب شده بود میلیونها بازنشسته در انتظار اعلام رسمی تصمیمات نهایی باشند.
سازمان تأمین اجتماعی پیشتر اعلام کرده بود که به دلیل گستردگی جامعه هدف و پیچیدگی محاسبات، فرآیند صدور احکام نیازمند بررسیهای فنی گسترده و آزمونهای نرمافزاری متعدد است. این سازمان تأکید داشت که هرگونه خطا در محاسبات میتواند حقوق میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار دهد و به همین دلیل مراحل نهایی با دقت ویژه انجام شده است.
اکنون با صدور رسمی احکام، این مرحله به پایان رسیده و از روز گذشته امکان مشاهده، دریافت و چاپ احکام جدید از طریق سامانه خدمات غیرحضوری و اپلیکیشن «تأمین من» فراهم شده است.
افزایش حقوق چگونه محاسبه شد؟
بر اساس احکام صادرشده، مستمری حداقلبگیران نسبت به سال گذشته ۶۰ درصد افزایش یافته است. همچنین مستمری سایر سطوح مزدی ۴۵ درصد افزایش یافته و علاوه بر آن مبلغ ثابتی نیز به حقوق این گروه اضافه شده است.
سازمان تأمین اجتماعی در توضیح این افزایشها اعلام کرده که تمامی محاسبات براساس مواد ۹۶ و ۱۱۱ قانون تأمین اجتماعی و مصوبات شورایعالی کار انجام شده است.
این میزان افزایش در مقایسه با سایر صندوقهای بازنشستگی قابل توجه ارزیابی میشود. در حالی که بسیاری از صندوقهای بازنشستگی افزایشهایی در حدود ۲۵ تا ۴۳ درصد را برای مشمولان خود اعمال کردهاند، میانگین افزایش مستمری در سازمان تأمین اجتماعی حدود ۵۰ درصد برآورد میشود.
مسئولان سازمان معتقدند این اقدام در راستای حمایت بیشتر از اقشار کمدرآمد و جبران بخشی از آثار تورم صورت گرفته است.
آخرین ایستگاه متناسبسازی
یکی از مهمترین بخشهای احکام جدید به اجرای مرحله پایانی طرح متناسبسازی حقوق بازنشستگان اختصاص دارد؛ طرحی که سالها از مطالبات اصلی بازنشستگان بوده است.
بر اساس قانون برنامه هفتم پیشرفت، سازمان تأمین اجتماعی موظف شده بود متناسبسازی را طی سه سال اجرا کند. این فرآیند در سه مرحله برنامهریزی شد؛ ۴۰ درصد در سال نخست، ۳۰ درصد در سال دوم و ۳۰ درصد نهایی در سال جاری.
هدف اصلی این طرح، کاهش فاصله میان حقوق بازنشستگان قدیمی و جدید و حفظ نسبت مستمری افراد با حداقل دستمزد زمان برقراری بازنشستگی است.
سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است که با اجرای مرحله سوم، تکلیف قانونی متناسبسازی به طور کامل انجام شده و نسبت دریافتی بازنشستگان به ۹۰ درصد سطح تعیینشده در قانون نزدیک میشود.
با این حال متناسبسازی به تنهایی قادر به حل مشکلات معیشتی بازنشستگان نیست و استمرار آن نیازمند مهار تورم و حفظ ارزش واقعی مستمریها در سالهای آینده خواهد بود.
چرا متناسبسازی برای همه یکسان نیست؟
یکی از موضوعاتی که همواره موجب ابهام در میان بازنشستگان شده، تفاوت مبالغ متناسبسازی میان افراد مختلف است.
سازمان تأمین اجتماعی در توضیح این مسئله اعلام کرده که متناسبسازی به معنای پرداخت مبلغ یکسان به همه بازنشستگان نیست. محاسبات بر اساس سوابق بیمهپردازی، میزان مستمری زمان برقراری، سنوات پرداخت حق بیمه و سایر شاخصهای قانونی انجام میشود.
به همین دلیل ممکن است دو بازنشسته با سابقههای متفاوت، ارقام متفاوتی از متناسبسازی دریافت کنند.
این موضوع اگرچه از منظر حقوقی مبتنی بر قانون است، اما در سالهای گذشته بارها موجب اعتراض بخشی از بازنشستگان شده که معتقدند تفاوتهای ایجادشده بعضاً با انتظارات آنان همخوانی ندارد.
معیشت بازنشستگان؛ چالش فراتر از حقوق
اگرچه افزایش مستمریها و اجرای متناسبسازی مهمترین مطالبه جامعه بازنشستگی محسوب میشود، اما واقعیت این است که مشکلات این قشر تنها به میزان حقوق محدود نمیشود.
بررسیها نشان میدهد بخش قابل توجهی از درآمد بازنشستگان صرف هزینههای درمانی، دارو، اجاره مسکن و کالاهای اساسی میشود.
در سالهای اخیر رشد قیمت خدمات درمانی و دارو فشار مضاعفی بر خانوارهای بازنشسته وارد کرده است. بسیاری از بازنشستگان معتقدند حتی افزایشهای قابل توجه حقوق نیز در صورت ادامه روند تورمی، نمیتواند به بهبود پایدار وضعیت معیشتی آنان منجر شود.
افزایش حقوق زمانی میتواند به ارتقای رفاه بازنشستگان منجر شود که همزمان سیاستهای کنترل تورم و تقویت خدمات حمایتی نیز اجرا شود.
مزایای جانبی بدون تغییر باقی ماند
در کنار افزایش حقوق و متناسبسازی، سازمان تأمین اجتماعی درباره مزایای جانبی بازنشستگان نیز توضیحاتی ارائه کرده است.
بر این اساس، مبالغ مربوط به کمکهزینه مسکن، کمک معیشت، حق عائلهمندی و کمکهزینه اولاد در سال جاری در سطح سال گذشته حفظ شده است.
مسئولان سازمان علت این تصمیم را محدودیت منابع مالی و ضرورت تأمین اعتبار لازم برای اجرای افزایش مستمریها عنوان کردهاند.
هرچند ادامه پرداخت این مزایا برای بازنشستگان اهمیت دارد، اما ثابت ماندن آنها در شرایط تورمی مورد انتقاد برخی تشکلهای بازنشستگی قرار گرفته است.
چالش همیشگی؛ منابع مالی از کجا تأمین میشود؟
یکی از پرسشهای مهم درباره هرگونه افزایش مستمری، نحوه تأمین منابع مالی آن است.
سازمان تأمین اجتماعی طی سالهای اخیر با چالشهایی همچون رشد تعداد مستمریبگیران، افزایش هزینههای درمانی و بدهیهای انباشته دولت روبهرو بوده است.
استمرار اجرای سیاستهای حمایتی نیازمند اصلاح ساختار مالی صندوقها، وصول مطالبات سازمان از دولت و افزایش بهرهوری اقتصادی است.
در غیر این صورت، هرگونه افزایش مستمری در بلندمدت میتواند با فشار مضاعف بر منابع صندوق همراه شود.
امکان ثبت اعتراض به احکام
سازمان تأمین اجتماعی همزمان با انتشار احکام جدید، سازوکار ثبت اعتراض و رسیدگی به ابهامات را نیز اعلام کرده است.
بر این اساس، بازنشستگان میتوانند در صورت مشاهده هرگونه مغایرت یا ابهام در احکام صادره، از طریق سامانه مرکز ارتباطات مردمی سازمان درخواست خود را ثبت کنند.
مسئولان تأکید کردهاند که فرآیند رسیدگی به اعتراضات به صورت غیرحضوری انجام میشود و نیازی به مراجعه به شعب وجود ندارد.
این اقدام با هدف کاهش مراجعات حضوری و تسریع در پاسخگویی به بازنشستگان طراحی شده است.
آزمون مهم سیاست رفاهی دولت
صدور احکام جدید بازنشستگان را میتوان یکی از مهمترین آزمونهای سیاست رفاهی دولت در سال ۱۴۰۵ دانست.
اگرچه افزایش حقوق و تکمیل متناسبسازی گامی مهم در جهت حمایت از بازنشستگان محسوب میشود، اما ارزیابی نهایی موفقیت این سیاستها به میزان اثرگذاری آنها بر قدرت خرید خانوارها بستگی خواهد داشت.
جامعه بازنشستگی کشور اکنون بیش از هر زمان دیگری به دنبال مشاهده آثار عملی این تصمیمات در زندگی روزمره خود است؛ آثاری که تنها در صورت ثبات اقتصادی، کنترل تورم و استمرار حمایتهای اجتماعی میتواند به بهبود واقعی معیشت بازنشستگان منجر شود.
اکنون بیش از ۵ میلیون بازنشسته و مستمریبگیر تأمین اجتماعی احکام جدید خود را دریافت کردهاند؛ اما قضاوت نهایی درباره موفقیت این احکام، نه در صفحات سامانههای الکترونیکی، بلکه در سفره خانوارهای بازنشسته مشخص خواهد شد؛ جایی که تأثیر واقعی افزایش مستمریها و متناسبسازی بر کیفیت زندگی مردم سنجیده میشود.
