حقی که روی «زمین» گرفته شد و روی «کاغذ» دود شد

گزارش «بشارت نو» از پرونده حذف تیم فوتبال چادرملو از لیگ قهرمانان آسیا ۲
محمد شاکر اردکانی/حقوقدان و فعال سیاسی و اجتماعی

رسیدگی به پرونده معرفی تیم فوتبال «گل گهر» بجای «چادرملو» در لیگ فوتبال قهرمانان آسیا آزمونی برای شفافیت و پاسخگویی فوتبال ایران است.
در روزهایی که فوتبال ایران بیش از همیشه به شفافیت و پاسخگویی نیاز دارد، پرونده حذف تیم چادرملو اردکان از لیگ قهرمانان آسیا ۲، به نمادی از فاصله عمیق میان «نتیجه میدان» و «تصمیم اتاق‌های مدیریتی» تبدیل شده است. تیمی که با شایستگی در تورنمنت سه‌جانبه پیروز شد و حق حضور در آسیا را روی چمن به‌دست آورد، به دلیل معرفی زودهنگام نام تیم دیگری به کنفدراسیون فوتبال آسیا، از این حق محروم شد.

پرسش از دستگاه قضایی و سازمان بازرسی کل کشور
بر اساس اصل ۱۵۶ قانون اساسی، قوه قضائیه وظیفه احقاق حقوق عامه و پیشگیری از تضییع حقوق را بر عهده دارد. ماده ۲۲ قانون آیین دادرسی کیفری نیز دادستان را مکلف به پیگیری جرایم و تخلفات مؤثر بر حقوق عمومی می‌داند. دادستانی یزد پیش‌تر اعلام کرده بود که موضوع تضییع حقوق باشگاه چادرملو و مردم استان را از طریق مکاتبه با دادستان کل کشور پیگیری می‌کند. اکنون زمان آن رسیده که این نهاد قضایی گزارش شفاف و مستندی از اقدامات انجام‌شده، مکاتبات صورت‌گرفته و نتایج حاصله را منتشر کند.
سازمان بازرسی کل کشور نیز به موجب قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور مصوب ۱۳۶۰ (با اصلاحات بعدی) و آیین‌نامه اجرایی آن، وظیفه نظارت بر حسن جریان امور و اجرای صحیح قوانین را دارد. این سازمان در پرونده‌های مشابه فدراسیون فوتبال سابقه ورود داشته است. پرسش روشن است: آیا سازمان بازرسی در خصوص عملکرد دبیرکل وقت فدراسیون فوتبال در معرفی نماینده ایران به AFC پیش از تعیین تکلیف نهایی، گزارشی تهیه کرده است؟ اگر بله، چرا نتایج آن در اختیار افکار عمومی قرار نگرفته است؟

پرسش از نمایندگان استان یزد در مجلس شورای اسلامی
اصل ۹۰ قانون اساسی به هر کس حق می‌دهد شکایت خود را از طرز کار مجلس یا قوه مجریه و قضائیه به مجلس تقدیم کند و مجلس موظف به رسیدگی است. نمایندگان استان یزد، به‌ویژه نماینده اردکان، پیش‌تر از تحقیق و تفحص و حتی احتمال استیضاح سخن گفته‌اند. انتظار می‌رود نمایندگان محترم، مستند به همین اصل و همچنین اختیارات نظارتی کمیسیون اصل ۹۰ و کمیسیون فرهنگی، گزارش عملکرد خود را در پیگیری این پرونده منتشر کنند. مردم یزد حق دارند بدانند نمایندگانشان در صحن علنی مجلس، در کمیسیون‌ها و در مکاتبات رسمی با وزارت ورزش و فدراسیون فوتبال، چه اقداماتی انجام داده‌اند و نتیجه آن چه بوده است.

پرسش تلخ اما ضروری: چرا فرد مورد ادعا همچنان در سمت خود حضور دارد؟
اگر طبق ادعاهای مطرح‌شده، معرفی نام گل‌گهر به AFC پیش از برگزاری تورنمنت سه‌جانبه و بدون هماهنگی کامل با هیئت‌رئیسه، مصداق بی‌احتیاطی یا قصور در انجام وظیفه بوده است، پرسش افکار عمومی این است که چرا تا این لحظه هیچ تغییر یا پاسخگویی علنی در خصوص مسئولیت آن فرد مشاهده نشده است؟ ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی مصوب ۱۳۳۹، هر کس را که در نتیجه بی‌احتیاطی به حق دیگری لطمه وارد کند، مسئول جبران خسارت می‌داند. اگر چنین مسئولیتی احراز شود، تداوم حضور در سمت، نیازمند توضیح روشن و مستند است. سکوت در برابر این پرسش، خود به بی‌اعتمادی دامن می‌زند.
باشگاه چادرملو، ذی‌نفع اصلی این پرونده است. این باشگاه بارها حق خود را اعلام کرده و از پیگیری‌های فدراسیون سخن گفته است. اما پرسش جدی هواداران این است: چرا تاکنون طرح دعوای رسمی مسئولیت مدنی علیه فدراسیون یا اشخاص مسئول در مراجع قضایی داخلی مطرح نشده است؟ چرا درخواست رسمی و مستند برای ورود دادگاه حکمیت ورزش (CAS) یا کمیته اخلاق و انضباطی فیفا به این پرونده ارسال نشده است؟ باشگاه‌هایی که در موارد مشابه حتی برای اختلافات قراردادی به فیفا و CAS مراجعه کرده‌اند، در این پرونده که مستقیماً به حق قانونی حضور در آسیا مربوط است، چرا از ابزارهای بین‌المللی استفاده نکرده‌اند؟
هواداران اردکانی که با تمام وجود پشت تیم ایستاده‌اند، حق دارند بدانند باشگاه چه مسیر حقوقی مشخصی را در پیش گرفته و چه موانعی مانع از اقدام قاطع شده است. شفافیت باشگاه در این زمینه، نه تنها اعتماد هواداران را تقویت می‌کند، بلکه فشار لازم برای پاسخگویی نهادهای بالاتر را نیز افزایش می‌دهد.

سخن پایانی
فوتبال ایران بیش از هر زمان دیگری به شفافیت نیاز دارد. حق چادرملو روی زمین گرفته شد، اما روی کاغذ دود شد. اکنون نوبت دستگاه‌های نظارتی، قضایی و نمایندگان مردم است که گزارش عملکرد خود را منتشر کنند. نوبت باشگاه است که مسیر حقوقی خود را شفاف اعلام کند. و نوبت افکار عمومی است که این پرسش‌ها را تا رسیدن به پاسخ رها نکند.
سکوت در برابر این پرونده، نه فقط حق یک تیم، بلکه اعتماد عمومی به عدالت ورزشی را تهدید می‌کند. گزارش بدهید، پاسخ دهید و اجازه ندهید این حق برای همیشه روی کاغذ بماند.