همگرایی برای امنیت و توسعه منطقه در دیدار پزشکیان و الزیدی
- شناسه خبر: 22836
- تاریخ و زمان ارسال: 3 مرداد 1405 ساعت 12:49
- منتشرکننده: مدیریت
«بشارت نو» همکاری راهبردی ایران و عراق در آزمون تحولات منطقه را بررسی میکند:
فیروزه نعیمی/رئیسجمهور اواخر هفته گذشته در مراسم استقبال رسمی از نخستوزیر عراق که در کاخ گلستان تهران برگزار شد، بر توسعه همکاریهای دوجانبه تأکید کرد.
در حالی که تحولات خاورمیانه همچنان با سرعت در حال تغییر است و معادلات امنیتی و سیاسی منطقه هر روز ابعاد تازهای پیدا میکند، سفر علی فالح الزیدی؛ نخستوزیر عراق به تهران را میتوان یکی از مهمترین رویدادهای دیپلماتیک هفتههای اخیر دانست. این سفر که با استقبال مسعود پزشکیان؛ رئیسجمهور همراه شد، تنها یک دیدار تشریفاتی میان دو کشور همسایه نیست؛ بلکه نشانهای از تلاش تهران و بغداد برای تثبیت همکاریهای راهبردی و هماهنگی بیشتر در برابر چالشهای منطقهای به شمار میرود.
اهمیت این سفر زمانی دوچندان میشود که نخستوزیر عراق تنها چند روز پیش از حضور در تهران، در سفری رسمی به واشنگتن با دونالد ترامپ؛ رئیسجمهور آمریکا دیدار و گفتوگو کرده بود. همین موضوع سبب شده، سفر تهران را بخشی از دیپلماسی متوازن بغداد و تلاشی برای حفظ روابط همزمان با بازیگران اصلی منطقه و جهان ارزیابی کنند.
عراق، بازیگر میانجی در منطقه
دولت عراق طی سالهای اخیر تلاش کرده است سیاست خارجی خود را بر پایه حفظ توازن میان قدرتهای منطقهای و بینالمللی بنا کند. بغداد از یکسو روابط گسترده اقتصادی، امنیتی و مذهبی با ایران دارد و از سوی دیگر، همکاریهای نظامی و سیاسی خود با آمریکا را نیز ادامه داده است.
این سیاست باعث شده عراق در بسیاری از پروندههای منطقهای نقش میانجی یا تسهیلکننده گفتوگوها را بر عهده بگیرد. تجربه میزبانی مذاکرات میان ایران و عربستان و همچنین رایزنیهای مستمر با کشورهای عربی و غربی، نشان میدهد بغداد در تلاش است جایگاه خود را بهعنوان یک بازیگر متوازن و اثرگذار در منطقه تثبیت کند.
در چنین شرایطی، سفر نخستوزیر عراق به تهران تنها در چارچوب روابط دوجانبه قابل تحلیل نیست، بلکه بخشی از روند گستردهتر تحولات دیپلماتیک خاورمیانه محسوب میشود.
همکاریهای اقتصادی، محور اصلی مذاکرات
اقتصاد همچنان مهمترین ستون روابط ایران و عراق است. عراق یکی از بزرگترین بازارهای صادراتی ایران به شمار میرود و حجم مبادلات تجاری دو کشور طی سالهای اخیر به میلیاردها دلار رسیده است.
در مذاکرات تهران، توسعه تجارت، افزایش سرمایهگذاری مشترک، تسهیل مبادلات بانکی، رفع موانع گمرکی، توسعه بازارچههای مرزی و تکمیل پروژههای حملونقل از مهمترین موضوعات مورد بررسی بود.
ظرفیت تجارت میان دو کشور بسیار فراتر از سطح کنونی است و در صورت رفع برخی موانع اجرایی، امکان افزایش قابل توجه حجم مبادلات وجود دارد.
همچنین اتصال خطوط ریلی، توسعه کریدورهای ترانزیتی و افزایش همکاری در حوزه حملونقل میتواند ایران و عراق را به حلقهای مهم در شبکه تجارت منطقهای تبدیل کند.
انرژی، پروندهای راهبردی
یکی دیگر از مهمترین محورهای مذاکرات، همکاری در حوزه انرژی بود.
عراق همچنان بخشی از برق و گاز مورد نیاز خود را از ایران تأمین میکند و این همکاری در سالهای گذشته، نقش مهمی در تأمین انرژی شهرهای عراق داشته است.
در کنار صادرات انرژی، دو کشور درباره سرمایهگذاری مشترک در پروژههای نفت، گاز، برق، پتروشیمی و توسعه زیرساختهای انتقال انرژی نیز گفتوگو کردهاند.
با توجه به نیاز روزافزون عراق به برق و ظرفیت بالای ایران در حوزه تولید و انتقال انرژی، این بخش همچنان یکی از پایههای اصلی روابط دو کشور باقی خواهد ماند.
امنیت، دغدغه مشترک تهران و بغداد
ایران و عراق علاوه بر روابط اقتصادی، در حوزه امنیت نیز همکاری گستردهای دارند.
کنترل مرزهای مشترک، مقابله با قاچاق، مبارزه با گروههای تروریستی و جلوگیری از فعالیت گروههای مسلح از جمله موضوعاتی است که همواره در دیدارهای مقامهای دو کشور مورد توجه قرار میگیرد.
تحولات سوریه، وضعیت مرزهای غربی، امنیت زائران و مقابله با تهدیدهای فرامرزی نیز از دیگر محورهای رایزنی میان تهران و بغداد به شمار میرود.
امنیت ایران و عراق به یکدیگر گره خورده است و هرگونه بیثباتی در یکی از دو کشور میتواند بر دیگری نیز تأثیر مستقیم بگذارد.
پیام سفر پس از دیدار واشنگتن
یکی از نکات مهم این سفر، فاصله زمانی کوتاه میان سفر نخستوزیر عراق به آمریکا و حضور او در تهران است.
برخی رسانههای منطقهای این موضوع را نشانه تلاش بغداد برای انتقال پیام میان تهران و واشنگتن دانستهاند، هرچند مقامهای ایرانی تأکید کردهاند جمهوری اسلامی برای تبادل پیام با آمریکا نیازی به واسطه ندارد.
با این حال، عراق به دلیل روابط نزدیک با هر دو طرف، همچنان میتواند در کاهش تنشهای منطقهای نقش مؤثری ایفا کند.
دیپلماسی همسایگی، اولویت دولت پزشکیان
سفر نخستوزیر عراق همچنین در چارچوب سیاست همسایگی دولت چهاردهم قابل ارزیابی است.
دولت پزشکیان از آغاز فعالیت خود، توسعه روابط با کشورهای همسایه را یکی از اولویتهای سیاست خارجی اعلام کرده و عراق به دلیل اشتراکات تاریخی، مذهبی، اقتصادی و امنیتی، جایگاهی ویژه در این راهبرد دارد.
گسترش همکاریهای اقتصادی، تسهیل تردد زائران، توسعه زیرساختهای مرزی و اجرای توافقهای مشترک میتواند روابط دو کشور را وارد مرحلهای جدید کند.
در پایان مذاکرات، دو طرف بر تسریع اجرای توافقهای گذشته، گسترش همکاریهای اقتصادی، تقویت هماهنگیهای امنیتی، توسعه پروژههای مشترک و استمرار رایزنیهای سیاسی تأکید کردند.
موفقیت این توافقها بیش از هر چیز به اجرای عملی آنها وابسته است. اگر پروژههای مشترک در حوزه انرژی، حملونقل، تجارت، سرمایهگذاری و زیرساخت با سرعت بیشتری دنبال شود، روابط ایران و عراق میتواند از سطح همکاریهای سنتی عبور کرده و به الگویی موفق از همکاریهای منطقهای تبدیل شود.
در مجموع، سفر نخستوزیر عراق به تهران را باید فراتر از یک دیدار دوجانبه دانست؛ سفری که همزمان حامل پیامهای اقتصادی، امنیتی و سیاسی برای منطقه است و میتواند در شرایط حساس کنونی، به تقویت ثبات، افزایش همکاریهای راهبردی و گسترش دیپلماسی میان دو کشور بینجامد. تداوم این روند، نه تنها منافع تهران و بغداد را تأمین خواهد کرد، بلکه میتواند بر روند تحولات خاورمیانه نیز تأثیری مثبت و ماندگار بر جای بگذارد.
