فاصله گیری دولت لبنان از صمیمیت با ایران

معادلات بین تهران و بیروت با توقف تبادل سفرا پیچیده تر شد:
پیمان جهانیان/ وزیر امور خارجه لبنان با خودداری از طی مراحل قانونی پذیرش سفیر جدید ایران، عملا روند تبادل سفرا میان دو کشور را متوقف کرده است. وزیر خارجه لبنان همچنین نسخه‌ای از اوراق استوارنامه سفیر پیشنهادی ایران را به کاخ ریاست‌جمهوری ارسال نکرده و حتی موافقت رسمی لبنان با این انتصاب را نیز به تهران اعلام نکرده است؛ موضوعی که عملا مانع اعزام سفیر جدید ایران به بیروت شده است.
پس از انتصاب «احمد سویدان» به‌عنوان سفیر لبنان در جمهوری اسلامی ایران در اکتبر گذشته، تهران مطابق روال دیپلماتیک، نام سفیر جدید پیشنهادی خود برای لبنان را ارسال کرده است؛ اما این روند با مانع‌تراشی در وزارت امور خارجه لبنان مواجه شده است.«یوسف رجّی» وزیر امور خارجه لبنان، نام سفیر پیشنهادی ایران را بدون طی تشریفات قانونی، در دفتر خود نگه داشته و تاکنون آن را به هیأت دولت ارائه نکرده است؛ اقدامی که به نوشته این روزنامه، مغایر با قوانین دیپلماتیک و اداری لبنان تلقی می‌شود.
این رویکرد، ناشی از تصمیمی سیاسی در سطح حزب «القوات اللبنانیه» است که وزیر خارجه به آن پایبند است؛ تصمیمی که هدف آن، به گفته این منابع، افزایش سطح تقابل سیاسی با ایران و کشاندن روابط دو کشور به یک بحران دیپلماتیک است.
از منظر لبنانی‌ها، یوسف رجی شخصیتی است که هر از چندگاهی با اقدامات نمایشی و به دور از اصول دیپلماتیک به دنبال جنجال به پا کردن است. این اقدامات پیش از آنکه نشان دهنده رفتار شخصی او باشد، تصویری از لبنان را به نمایش می‌کشد.به عنوان مثال او در هنگام استقبال از سید عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران در سوم ژوئن ۲۰۲۵، چهره درهم کشید، رفتاری که توجه ناظران را جلب کرد و به عنوان اقدامی خارج از عرف معمول در استقبال از میهمان و مغایر با پروتکل‌ها و اصول دیپلماتیک تلقی شد.از نظر لبنانی‌ها انتظار می‌رفت او با هر مواضعی که دارد، به درستی رفتار کند تا این رفتار نادرست تاثیر منفی بر لبنان نگذارد.رجی که در دیدار با عراقچی جدی و با چهره‌ای درهم کشیده بوده، در مراسم استقبال از شخصیت‌های دیگر از کشورهایی نظیر عربستان، امریکا و سوریه با لبخند و روی گشاده ظاهر شده است.وزیر خارجه لبنان پیش از این نیز در پاسخ به سخن دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران که گفته بود به دلیل ضیق وقت با وزیر خارجه لبنان دیدار نکرده است، گفت: حتی اگر وقت داشتم نمی‌خواستم او را به حضور بپذیرم.جمهوری اسلامی ایران پس از شهادت سید حسن نصرالله، دبیرکل فقید حزب الله لبنان و سقوط بشار اسد، رئیس جمهور سابق سوریه، نفوذ خود در این دو کشور را به طور کامل از دست داده است.در لبنان با روی کار آمدن جوزف عون، به عنوان رئیس جمهور و نواف سلام، به عنوان نخست وزیر، عملاً دیگر مجالی برای جولان ایران در لبنان وجود ندارد.

نواف سلام نیز از شخصیت‌هایی است که با ایران و حزب الله زاویه دارد و به شدت اصرار می‌کند حزب الله لبنان را خلع سلاح کند.البته این را باید در نظر گرفت که این اصرار از سوی جوزف عون که در سوگند ریاست جمهوری خود متعهد به تلاش برای خلع سلاح شده نیز، دیده می‌شود.نمونه‌ای از رفتار بسیار رسمی و سنگین مقامات لبنانی با مسئولان ایرانی را می‌توان در جریان سفر علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران مشاهده کرد.او در این سفر با جوزف عون و نواف سلام دیدار کرد که هر دوی آن‌ها به شدت از اظهارات مقامات ایرانی در قبال لبنان انتقاد کردند و آن را دخالت در امور داخلی لبنان دانستند.اما این در حالی است که مقامات رسمی ایران بارها تاکید کردند که لبنان باید مسائل و مشکلات خود از جمله مسأله خلع سلاح را به صورت داخلی و با توافق و بدون دخالت طرف‌های خارجی حل کند.باید توجه داشت که این امریکا است که بارها برای لبنان طرح و برنامه ارائه داده و بر مسأله خلع سلاح حزب الله نیز پافشاری می‌کند و حتی کار به جایی رسیده که توماس باراک، فرستاده امریکا به سوریه و لبنان در جریان کنفرانسی مطبوعاتی به خبرنگاران توهین می‌کند اما ریاست جمهوری لبنان تنها به صدور یک بیانیه و بدون اشاره به نام فرستاده امریکا و توجیه اهانت او بسنده می‌کند.به نظر می‌رسد لبنانی‌ها تنها با دلسوزی‌ها و توصیه‌های ایران برای آرامش در کشور و حل مسائل به صورت داخلی مشکل دارند اما با دیکته کردن‌ها و حتی توهین‌های امریکا مشکلی ندارند.طی مدت اخیر و پس از روی کار آمدن جوزف عون و نواف سلام، چندین مقام ایرانی به لبنان سفر کردند اما دریغ از سفر یک مقام لبنانی به ایران.

مقامات ایرانی در سفرهای خود به لبنان، هم پیشنهاد کمک به لبنان در بازسازی کشور را دادند و هم تمایل خود برای تقویت روابط دوجانبه را ابراز داشتند اما این مسأله از سوی مقامات لبنانی به هیچ وجه مطرح نشده و حتی به پیشنهادهای ایران برای کمک به لبنان نیز توجهی نکردند.
اخیرا و در جریان برگزاری اجلاس سران کشورهای عربی و اسلامی در دوحه نیز، مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران و جوزف عون، دیدار کردند. پزشکیان گفت: امیدوارم ایران و لبنان بتوانند بر مبنای حق و عدالت روابط خود را ارتقا دهند. رئیس جمهور لبنان نیز بیان کرد: می‌توانیم با تفاهم بر هر مانعی در مسیر گسترش روابط دوستانه فیمابین غلبه کنیم.در نهایت، زبان بدن سرد و رفتار خشک یوسف رجی در دیدار با وزیر خارجه ایران را می‌توان فراتر از یک کنش فردی دانست، این رفتار در واقع بازتابی از رویکرد جدید دستگاه سیاست خارجی لبنان است که بر فاصله‌گیری از تهران و کاهش هرگونه صمیمیت آشکار با مقامات ایرانی تأکید دارد. چنین رویکردی نه‌تنها پیام روشنی درباره تغییر اولویت‌های سیاست خارجی بیروت به همراه دارد، بلکه می‌تواند در بلندمدت به کاهش کانال‌های تعامل میان دو کشور منجر شود و بر تحولات منطقه تاثیرگذار باشد.