کارگران و چالش نان

طبق گزارشات رسمی ، حدود ۳۰ درصد جامعه زیر خط فقر قرار دارند ، شوربختانه هیچ طرح و برنامه ای متفاوت از طرحهای سترون ، ناکارا و بویژه توده‌ستایانه دولت‌های قبلی طراحی و اجرایی نشده و فقط مثل همیشه با عکس های یادگاری با کارگران روبرو هستیم ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر اشعار می دارد “هرکس حق دارد از سطح یک زندگانی برخوردار باشد که سلامت و رفاه او و خانواده اش، منجمله خوراک و لباس و مسکن و رسیدگی های پزشکی آنان را تامین کند. همچنین حق دارد از خدمات ضروری اجتماعی در هنگام بیکاری و بیماری و درماندگی و بیوگی و پیری یا در سایر مواردی که بنا به اوضاع و احوالی بیرون از اراده او وسایل معاش وی مختل گردد استفاده کند ” و ماده ۲۲ آن می گوید ” هر کس از حیث اینکه عضو جامعه محسوب است حق دارد از تامین اجتماعی برخوردار گردد ” و در ماده ۲۲ اعلامیه مزبور آمده است ”  هر کس حق کار و حق انتخاب آزادانه کار با شرایط عادلانه و رضایتمندانه دارد، نیز حق دارد که در مقابل بیکاری حمایت شود هر کس در مقابل کار مساوی، بدون هیچ گونه رعایت امتیاز، حق دستمزد مساوی دارد.هر کس در مقابل کار، حق دارد دستمزدی منصفانه و رضایتمندانه دریافت کند که برای او و خانواده اش وجه معیشتی فراهم آورد که شایسته حیثیت کمال یافته انسانی باشد و در صورت مقتضی حق دارد از کلیه وسایل حمایت اجتماعی استفاده نماید.هر کس حق دارد برای پشتیبانی از منافع خود، با دیگران تشکیل سندیکا بدهد و عضو سندیکایی شود”  اعلامیه ای که بسیار مطرح شده است که در آموزه های تمدن ایرانی اسلامی دارای شواهد و قرائن پیشگامانه ای است از جمله درمنشور و سخنان کوروش و داریوش و مختصاتی که فردوسی برای پادشاهی فریدون برشمرده است یعنی داد و دهش . این ماده به یکی از وظایف و ماموریتهای ذاتی و اساسی حکومت ها و دولت ها در قبال مردم کشورها اشاره دارد که مشروعیت و مقبولیت حاکمیت در گرو آن است .

در ادبیات قرآنی و روایی اسلام نیز گزاره های زیادی برای این قبیل امور ( تامین نیازهای اساسی و ایجاد زمینه توانمندسازی و اشتغال ) وجود دارد از جمله اینکه خداوند متعال در سوره قریش به اهالی مکه می فرماید “شما باید به من ایمان بیاورید چون شما را تامین کردم و ازگرسنگی نجات دادم و برای شما امنیت به ارمغان آوردم “. ساخت عمارت صفه در مدینه و همزمان با ساخت مسجد مدینه توسط حضرت پیامبر ( ص ) و تامین و تضمین سرپناه ، غذا و پوشاک افراد نیازمند اشاره به همین وظیفه حاکمان دارد و حضرت علی ( ع ) نیز در توصیف عملکرد خود در دوران خلافت می فرماید ” در زمان خلافت من ، در کوفه کسی نبود که به سرپناه ، آب و غذا و پوشاک دسترسی نداشته باشد ” و در دوران حکومت این دو بزرگوار روایات زیادی در خصوص توانمندسازی و ایجاد زمینه راه اندازی کسب و کار برای افراد نقل شده است نظیر حفر چاه آب و ایجاد نخلستان و واگذاری آن به افراد نیازمند و یا حراج گذاشتن وسایل برای جمع آوری کمک جهت ایجاد سرمایه اولیه کار فرد سائل  این فرمایشات نشانگر این است که مشروعیت و مقبولیت حکومت بر مردم زمانی برقرار خواهد ماند که حکومت بتواند نیازهای اساسی و اولیه مردم را برآورده سازد .

تبلور عینی این مضامین مترقی جهانی ، ایرانی و اسلامی را می توان در اصول ۳ ، ۲۱ ، ۲۸ ،۲۹ ، ۳۱و ۴۳ قانون اساسی مشاهده کرد ، اصولی که در مقدمه سیاستهای کلی تامین اجتماعی هم به آنها اشاره گردیده است و بر لزوم تامین نیازهای اساسی و اولیه آحاد مردم ، رفع محرومیت و تضمین آن برای آحاد جامعه از سوی دولت تصریح شده است ./علی حیدری