وضعیت منابع آبی د ر حالت استثنایی قرار گرفت

فشار کاهش بارش ها و رشد جمعیت بر منابع آبی:
کاهش بارش‌ها د ر کنار رشد  جمعیت، وضعیت منابع آبی کشور را به مرز هشد ار رساند ه است. طبق اعلام سخنگوی صنعت آب، سرانه آب تجد ید پذیر هر ایرانی که د ر د هه‌های گذشته حد ود  ۷۰۰۰ مترمکعب بود ، اکنون با کاهشی شد ید  به کمتر از ۱۲۰۰ مترمکعب سقوط کرد ه است؛ عد د ی که نشان‌د هند ه ورود  کشور به محد ود ه تنش آبی است.
به گزارش ایسنا ، سرانه آب تجد ید پذیر به عنوان سهم هر شهروند  از آب طبیعی کشور، یکی از مهم‌ترین شاخص‌های جهانی برای سنجش امنیت آبی کشورها به شمار می‌رود  و نشان می‌د هد  هر شهروند  چه سهمی از منابع آب طبیعی تجد ید شوند ه کشور را د ر اختیار د ارد .
بر اساس این شاخص، سرانه آب تجد ید پذیر به مقد ار کل منابع آب شیرین تجد ید شوند ه یک کشور یا منطقه شامل آب‌های سطحی و زیرزمینی که هر سال از طریق بارش و چرخه طبیعی آب د وباره جایگزین می‌شوند ، گفته می‌شود  که بر جمعیت همان کشور یا منطقه تقسیم می‌شود .
واحد  اند ازه‌گیری این شاخص، مترمکعب به ازای هر نفر د ر سال است. فرمول محاسبه سرانه آب تجد ید پذیر به این صورت است که کل منابع آب تجد ید پذیر سالانه بر جمعیت تقسیم می‌شود . به عنوان مثال، اگر منابع آب تجد ید پذیر سالانه ۱۰۰ میلیارد  مترمکعب و جمعیت ۵۰ میلیون نفر باشد ، سرانه آب تجد ید پذیر برابر با ۲۰۰۰ مترمکعب به ازای هر نفر د ر سال خواهد  بود .
به گفته کارشناسان بر اساس طبقه‌بند ی جهانی سرانه آب تجد ید پذیر و بر مبنای شاخص فالکن‌مارک، کشورها د ر چهار گروه قرار می‌گیرند :
وضعیت مناسب و بد ون تنش آبی: بیش از ۱۷۰۰ مترمکعب به ازای هر نفر د ر سال
تنش آبی (Water Stress): بین ۱۰۰۰ تا ۱۷۰۰ مترمکعب به ازای هر نفر د ر سال
کم‌آبی شد ید  (Water Scarcity): بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ مترمکعب به ازای هر نفر د ر سال
کم‌آبی مطلق (بحران آب): کمتر از ۵۰۰ مترمکعب به ازای هر نفر د ر سال
د ر مقیاس این شاخص، مقاد یر بالاتر از ۵۰۰۰ مترمکعب به ازای هر نفر د ر سال نشان‌د هند ه برخورد اری بسیار غنی از نظر منابع آب است. همچنین عد د  ۱۷۰۰ مترمکعب به ازای هر نفر د ر سال به عنوان حد اقل سرانه قابل قبول جهانی د ر نظر گرفته می‌شود .
سرانه آب تجد ید پذیر با میزان مصرف آب هر فرد  تفاوت د ارد . این شاخص نشان می‌د هد  طبیعت هر سال چه میزان آب د ر اختیار هر شهروند  قرار می‌د هد ، نه اینکه هر شهروند  چه میزان آب مصرف می‌کند . حد اقل سرانه مطلوب برای پاید اری منابع آب ۱۷۰۰ مترمکعب به ازای هر نفر د ر سال است و کشورهایی که سرانه‌ای کمتر از این مقد ار د اشته باشند ، وارد  محد ود ه تنش آبی می‌شوند . اهمیت این شاخص نیز د ر ارزیابی امنیت آبی کشور، برنامه‌ریزی برای مد یریت پاید ار آب، مقایسه عاد لانه بین کشورها و حفاظت از منابع برای نسل‌های آیند ه عنوان شد ه است.
د ر همین رابطه عیسی بزرگ‌زاد ه -سخنگوی سنعت آب کشور- د ر پاسخ به این پرسش که وضعیت شاخص‌های آب‌های تجد ید پذیر کشور د ر مقایسه با استاند ارد های جهانی چگونه ارزیابی می‌شود  و تا چه حد  به مرز تنش آبی نزد یک شد ه‌ایم، اظهار کرد : منابع آب تجد ید پذیر طبق تعریف، منابعی هستند  که د ر د وره‌های بلند مد ت به‌صورت سالانه تجد ید  می‌شوند . این عد د  د ر سال‌های د ورتر که بارش کشور بیشتر بود  حد ود  ۱۳۰ میلیارد  متر مکعب د ر سال بود ه و اکنون به کمتر از ۱۰۳ میلیارد  متر مکعب د ر سال به د لیل تغییر اقلیم و کمبود  بارش رسید ه است.
وی اد امه د اد : از نظر سرانه مصرفی آب، د ر د هه‌های ۳۰ و ۴۰ هر ایرانی حد ود  نزد یک به ۷۰۰۰ مترمکعب د ر سال به ازای هر نفر آب د ر اختیار د اشت، اما اکنون این عد د  بسیار کاهش پید ا کرد ه و به کمتر از ۱۲۰۰ مترمکعب برای هر نفر د ر سال رسید ه است.
سخنگوی صنعت آب کشور د لیل اصلی این کاهش را افزایش جمعیت د انست و گفت: به هر حال جمعیت کشور اضافه شد ه و این منابع بین جمعیت بیشتری تقسیم می‌شود ، بنابراین به هر نفر سهم کمتری می‌رسد . همچنین بخشی از این کاهش نیز ناشی از تغییر اقلیم و کمبود  بارش‌هاست.
بزرگ‌زاد ه با اشاره به یکی د یگر از شاخص‌های مهم حوزه آب افزود : معمولاً د ر د نیا سعی می‌شود  میزان مصرف از منابع آب تجد ید پذیر حد ود  ۲۰ د رصد  باشد  و تلاش می‌کنند  این شاخص از ۴۰ د رصد  بیشتر نشود . متأسفانه اکنون نسبت آب مصرفی به منابع آب تجد ید پذیر د ر کشور بیش از ۹۰ د رصد  است؛ یعنی بیش از د و برابر مقاد یری که معمولاً د ر د نیا وجود  د ارد . این موضوع نشان می‌د هد  بارگذاری آبی که انجام د اد ه‌ایم بسیار بیشتر از ظرفیت‌های اقلیمی کشور است. وی د ر اد امه د رباره سهم تغییرات اقلیمی و کاهش بارش‌ها نیز توضیح د اد : د ر گذشته متوسط بارش کشور حد ود  ۲۵۰ میلی‌متر بود ه، اما اکنون این میزان کمتر شد ه است. مطالعات مختلف اعد اد  متفاوتی را نشان می‌د هند ، اما تغییر اقلیم باعث شد ه به‌طور متوسط بارش کشور حد ود  ۱۰ د رصد  کاهش پید ا کند ؛ هرچند  د ر برخی مناطق این کاهش بیشتر بود ه است.
سخنگوی صنعت آب کشور د رباره د یگر آثار تغییر اقلیم گفت: افزایش د ما موجب افزایش تبخیر و تعرق، افزایش مصرف گیاهان و سایر موجود ات زند ه شد ه است. همچنین پراکنش جغرافیایی بارش‌ها تغییر کرد ه؛ به‌طوری که برخی مناطق که د ر گذشته بارش کمتری د اشتند  اکنون بارش بیشتری د ریافت می‌کنند  و د ر مقابل برخی مناطق پربارش نسبتاً خشک‌تر شد ه‌اند  یا با پد ید ه سیلاب مواجه شد ه‌اند .
بزرگ‌زاد ه افزود : یکی د یگر از پیامد های تغییر اقلیم، تغییر نوع بارش است؛ به این معنا که د ر گذشته سهم بیشتری از بارش‌ها به‌صورت برف بود ه، اما اکنون بارش‌ها بیشتر به شکل باران رخ می‌د هد . اینها آثاری است که د ر نتیجه تغییر اقلیم د ر کشور به وجود  آمد ه و بر شغل و رفاه مرد م تأثیرگذار است.