بازار لوازم خانگی، قربانی نوسانات ارزی و افت قد رت خرید
- شناسه خبر: 22277
- تاریخ و زمان ارسال: 31 خرداد 1405 ساعت 11:41
- منتشرکننده: مدیریت
«بشارت نو» از سایه سنگین گرانی بر بازار لوازم خانگی گزارش می دهد:
زهرا زارع/بازار لوازم خانگی د ر ایران این روزها بیش از آنکه شبیه به یک بازار مصرفی عاد ی باشد ، به مید انی برای آزمون و خطای قد رت خرید طبقه متوسط و د هکهای پایین جامعه تبد یل شد ه است؛ عرصهای که د ر آن تعاد ل میان عرضه و تقاضا مد تهاست که به نفع نوسانات ارزی و انتظارات تورمی به هم خورد ه و نتیجه آن، خالیتر شد ن سفره خانوارها و ناامید ی زوجهای جوانی است که د ر آستانه تشکیل زند گی قرار د ارند .
وقتی صحبت از قیمت لوازم خانگی به میان میآید ، باید توجه د اشت که این کالاها د ر اقتصاد ایران از یک کالای مصرفی صرف به «کالای سرمایهای» تغییر ماهیت د اد هاند ؛ به این معنا که خانواد هها نه تنها برای رفع نیاز، بلکه برای حفظ ارزش پول خود د ر برابر تورم مزمن، سعی د ر خرید آنها د ارند و همین تقاضای کاذب، خود به یکی از محرکهای اصلی گرانی تبد یل شد ه است. ریشه اصلی این بحران را باید د ر ساختار معیوب زنجیره تأمین و تولید جستجو کرد ؛ جایی که صنعت لوازم خانگی کشور پس از سالها حمایتهای تعرفهای و ممنوعیت وارد ات برند های مشهور جهانی، نتوانسته است به آن سطح از بلوغ رقابتی برسد که هم قیمتها را کنترل کند و هم کیفیت را به استاند ارد جهانی نزد یک نماید . نتیجه این حمایتهای گلخانهای، ایجاد فضایی انحصاری بود ه که د ر آن، تولید کنند گان د اخلی بد ون د غد غه از رقبای قد رتمند خارجی، فضای بیشتری برای مانور بر روی قیمتها یافتهاند . از سوی د یگر، اقتصاد ایران به شد ت د رگیر «تورم انتظاری» است؛ یعنی تولید کنند گان و فروشند گان کالاها را بر اساس قیمت تمامشد ه امروز نمیفروشند ، بلکه بر اساس پیشبینی خود از تورمِ ماههای آیند ه و نرخ احتمالی ارز د ر ماههای آتی قیمتگذاری میکنند و این باعث میشود که حتی کالاهای موجود د ر انبارها که با هزینههای تولید قد یمی ساخته شد هاند ، با قیمتهای نجومی روز به د ست مشتری برسند . این رفتارِ «آیند هنگرانه» به ضرر تولید ملی است، چرا که قد رت خرید مرد م را به سرعت بلعید ه و آنها را به سمت کالاهای ارزانتر، بیکیفیت یا قاچاق سوق مید هد .
د ر بررسی د قیقتر، باید به نقش کلید ی هزینههای سربار اشاره کرد ؛ بسیاری از کارخانههای د اخلی به د لیل مقیاس تولید پایینتر از ظرفیت اسمی و ناکارآمد ی د ر شبکه توزیع، هزینههای ثابت بسیار بالایی د ارند که این هزینهها د ر نهایت به قیمت مصرفکنند ه اضافه میشود . علاوه بر این، سیستم توزیع لوازم خانگی د ر ایران بسیار واسطهمحور است؛ کالا از کارخانه تا رسید ن به فروشگاه نهایی، چند ین بار د ستبهد ست میشود و هر د لال د ر این مسیر د رصد ی را به قیمت میافزاید که باعث میشود فاصله قیمت کارخانه تا بازار، شکافی عمیق و غیرمنطقی باشد . این آشفتگی د ر قیمتگذاری باعث شد ه است که حتی کالاهای تولید د اخل، د ر بسیاری از مواقع از نمونههای خارجی باکیفیتتر (که به صورت قاچاق وارد میشوند ) گرانتر تمام شوند و این همان پاراد وکس عجیبی است که اعتماد عمومی را به شد ت خد شهد ار کرد ه است.
مرد م با خود میپرسند که اگر قرار است کالای د اخلی با قیمتی معاد ل یا حتی بیشتر از برند های معتبر جهانی فروخته شود ، چرا نباید از کیفیت مشابه یا خد مات پس از فروش استاند ارد برخورد ار باشد ؟ این نارضایتی عمومی تنها محد ود به قیمت نیست؛ بلکه به عد م تناسب میان «ارزش کالا» و «پرد اختیِ مصرفکنند ه» بازمیگرد د . د ر شرایطی که وامهای ازد واج و تسهیلات بانکی، تنها بخش کوچکی از هزینههای سرسامآور جهیزیه را پوشش مید هند ، خانواد هها ناچار میشوند بخش بزرگی از د رآمد های جاری و پساند ازهای خود را صرف خرید سه یا چهار قلم کالای اساسی کنند و این فشار اقتصاد ی، تبعات اجتماعی پاید اری د ارد که مهمترین آن به تعویق افتاد ن سن ازد واج و کاهش رفاه د ر سالهای نخست زند گی مشترک است. راهکار خروج از این بنبست تنها د ر نظارتهای مقطعی یا برخورد های د ستوری با گرانفروشان نیست؛ چرا که اقتصاد یک موجود زند ه است و با د ستور، د ر بلند مد ت رام نمیشود . ریشهکن کرد ن این مشکلات نیازمند «شفافیت حد اکثری» است؛
باید سامانه جامع تجارت به معنای واقعی کلمه پیاد هسازی شود تا کالا از لحظه ورود مواد اولیه تا رسید ن به د ست مصرفکنند ه قابل رد یابی باشد و سود های غیرمنطقی د ر هر مرحله شناسایی شود . همچنین، حمایت از تولید نباید چک سفید امضایی برای ناکارآمد ی باشد ؛ د ولت باید تولید کنند گان را ملزم به رقابتپذیری کند و از طریق تسهیل وارد ات مواد اولیه باکیفیت و ارزان، هزینههای تولید را کاهش د هد . د ر عین حال، باید با ایجاد ثبات د ر نرخ ارز و کنترل انتظارات تورمی، فضایی ایجاد کرد که د ر آن تولید کنند ه نیازی به پیشخور کرد ن تورم د ر قیمت محصولاتش ند اشته باشد . مرد م ایران شایسته استفاد ه از کالای باکیفیت با قیمت منطقی هستند ؛ هد فی که تنها با مسئولیتپذیری تولید کنند ه، نظارت د قیق حاکمیت و حمایت هوشمند انه محقق میشود .
د ر نهایت، تولید کنند گان د اخلی باید د رک کنند که د ر یک بازار جهانی و د ر عصر اطلاعات، حفظ مشتری با تحمیل قیمتهای غیرمنطقی ممکن نیست. سود پاید ار تنها زمانی حاصل میشود که تولید کنند ه بتواند با بهرهوری بالا، کالایی با کیفیت قابل قبول و قیمت مناسب به بازار عرضه کند . د ر غیر این صورت، فاصله میان طبقه مصرفکنند ه و کالای د اخلی روز به روز بیشتر خواهد شد و این وضعیت، نه به نفع مرد م است، نه به نفع صنعت و نه به نفع اقتصاد کلان کشور. بازار لوازم خانگی ایران نیازمند یک جراحی هوشمند انه است که د ر آن، منافع ملی بر سود های کوتاهمد تِ واسطهگری و تولید غیربهینه ترجیح د اد ه شود و د ر نهایت، حق مصرفکنند ه برای د سترسی به کالای باکیفیت و با قیمت عاد لانه، به رسمیت شناخته شود . تنها د ر این صورت است که میتوان به خروج از این بحرانِ قیمت و بازگشت آرامش به سفره و جهیزیه مرد م امید وار بود .
